નવી દિલ્હી. યોગ અને આયુર્વેદમાં મુદ્રાને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. હાથની આંગળીઓ વડે કરવામાં આવતી આ મુદ્રાઓ શરીરમાં હાજર પાંચ તત્વોને સંતુલિત કરવાનું કામ કરે છે. આવી જ એક શક્તિશાળી અને અસરકારક મુદ્રા છે રુદ્ર મુદ્રા. એવું માનવામાં આવે છે કે તેનો નિયમિત અભ્યાસ માત્ર શારીરિક જ નહીં પરંતુ માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર પણ સકારાત્મક અસર કરે છે. રુદ્ર મુદ્રા એ યોગ વિજ્ઞાનની એક અત્યંત શક્તિશાળી હાથની મુદ્રા છે, જે શરીરમાં ઊર્જા, માનસિક સ્પષ્ટતા અને શારીરિક શક્તિ વધારવા માટે જાણીતી છે. આયુષ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ આસન શરીરના મણિપુરા ચક્ર (માનવ શરીરના સાત મુખ્ય ચક્રોમાંનું ત્રીજું ચક્ર) સક્રિય કરે છે, જે આપણા શરીરમાં અગ્નિ અને જીવન શક્તિનું કેન્દ્ર છે. રુદ્ર મુદ્રાને આયુર્વેદમાં પાચક અગ્નિને મટાડનાર કહેવામાં આવ્યું છે. તેના પ્રયોગથી પેટ સંબંધિત સમસ્યાઓ જેવી કે એસિડિટી, પેટ ફૂલવું (ગેસ) અને કબજિયાતથી ઘણી રાહત મળે છે.
ભગવાન શિવના સ્વરૂપ રુદ્રના નામ પરથી આ મુદ્રાને અગ્નિ તત્વની મુદ્રા પણ કહેવામાં આવે છે. આ મુદ્રા બનાવવા માટે હાથની તર્જની અને અનામિકા આંગળીના છેડા અંગૂઠાના છેડા સાથે જોડવામાં આવે છે જ્યારે મધ્યમ અને નાની આંગળીઓને સીધી રાખવામાં આવે છે.
યોગ નિષ્ણાતોના મતે, રુદ્ર મુદ્રા ખાસ કરીને લો બ્લડ પ્રેશરથી પીડાતા લોકો માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે તે રક્ત પરિભ્રમણને સુધારે છે. વાસ્તવમાં, આપણું બ્લડ પ્રેશર રક્ત પરિભ્રમણ અને અગ્નિ તત્વ સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. જ્યારે શરીરમાં અગ્નિ તત્વ નબળું પડી જાય છે, ત્યારે હૃદયને આખા શરીરમાં લોહી પહોંચાડવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે અને લોહીનો પ્રવાહ ધીમો પડી જાય છે, જેને આપણે લો બીપી કહીએ છીએ. અંગૂઠામાંથી નીકળતી અગ્નિની ગરમી રક્તવાહિનીઓના સંકોચનને ઘટાડે છે અને રક્ત પ્રવાહમાં વધારો કરે છે.
રુદ્ર મુદ્રા એક પૂરક નિસર્ગોપચાર છે. ગંભીર તબીબી પરિસ્થિતિઓમાં આધુનિક દવાઓના વિકલ્પ તરીકે તેનો ઉપયોગ થવો જોઈએ નહીં.
–IANS
આ પણ વાંચો – અખબાર પહેલા તમારા રાજ્ય/શહેરના સમાચાર વાંચવા માટે ક્લિક કરો.
