હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ (HIV) ચેપ હવે પાકિસ્તાનમાં રોગચાળાનું રૂપ ધારણ કરી ચૂક્યો છે. છેલ્લા 15 વર્ષમાં પાકિસ્તાનમાં HIVના કેસમાં 200 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. એટલે કે પાકિસ્તાનમાં કેસ ત્રણ ગણા વધી ગયા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, જ્યારે વર્ષ 2010માં કુલ કેસ 16000 હતા, ત્યારે 2024 સુધીમાં આ સંખ્યા વધીને 48000 થઈ જશે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અનુસાર, પાકિસ્તાન પૂર્વીય ભૂમધ્ય ક્ષેત્રમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતા HIV રોગચાળાનો સામનો કરી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાની અખબાર ‘ડોન’ના અહેવાલ મુજબ, વિશ્વ એઇડ્સ દિવસના અવસર પર WHO અને UNAIDS દ્વારા આયોજિત જાગૃતિ વોકમાં આ માહિતી શેર કરવામાં આવી હતી. સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે એચઆઈવી અગાઉ મુખ્યત્વે ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા જૂથો (જેમ કે ઈન્જેક્શન ડ્રગ યુઝર) સુધી મર્યાદિત હતો, પરંતુ હવે તે બાળકો, જીવનસાથીઓ અને સામાન્ય વસ્તીમાં ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે.
HIV ફેલાવવાના મુખ્ય કારણો શું છે?
- અસુરક્ષિત રક્ત તબદિલી
- દૂષિત સોય/ઇન્જેક્શનનો વારંવાર ઉપયોગ
- ચેપ નિયંત્રણમાં ગંભીર ખામીઓ
- પ્રિનેટલ કેરમાં HIV પરીક્ષણનો અભાવ
- અસુરક્ષિત સેક્સ
- HIV સંબંધિત સામાજિક કલંક
સારવાર અને પરીક્ષણ સુવિધાઓની મર્યાદિત ઍક્સેસ
અહેવાલ મુજબ, એવો અંદાજ છે કે પાકિસ્તાનમાં લગભગ 3.5 લાખ લોકો ખરેખર એચઆઈવીથી સંક્રમિત છે, પરંતુ તેમાંથી લગભગ 80% લોકો તેમની સ્થિતિથી સંપૂર્ણપણે અજાણ છે. બાળકો પર તેની અસર ખાસ કરીને ભયંકર છે. 0-14 વર્ષની વયના બાળકોમાં 2010માં 530 નવા HIV કેસ હતા, જે 2023 સુધીમાં વધીને 1800 થઈ ગયા છે. છેલ્લા દાયકામાં એન્ટિરેટ્રોવાયરલ થેરાપી (ART) લેતા દર્દીઓની સંખ્યામાં 8 ગણો વધારો થયો છે. 2013 માં 6500 થી વધીને 2024 માં 55500 થઈ. એ જ રીતે, ART કેન્દ્રોની સંખ્યા 2010 માં 13 થી વધીને 2025 માં 95 થઈ ગઈ છે.
સ્થિતિ હજુ પણ ગંભીર છે
રિપોર્ટ અનુસાર, 2024માં માત્ર 21 ટકા સંક્રમિતોને તેમની બીમારી વિશે ખબર હતી. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે તેમાંથી માત્ર 16% સારવાર પર હતા, અને માત્ર 7% જ વાયરલ લોડને દબાવવામાં સક્ષમ હતા. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વર્ષ 2024માં એઈડ્સના કારણે 1100થી વધુ લોકોના મોત થશે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, 80% થી વધુ કેસો બાળકો હતા, ડોન અહેવાલ આપે છે. સૌથી દુ:ખની વાત એ છે કે 0-14 વર્ષની વયના માત્ર 38 ટકા એચઆઈવી પોઝીટીવ બાળકો જ સારવાર મેળવી રહ્યા છે.
