પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાં આર્થિક સંકટના સમાચાર નવા નથી. ગરીબ પાકિસ્તાન અનેક વૈશ્વિક સંસ્થાઓ પાસેથી લોન લઈને પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા સક્ષમ છે. હવે તાજેતરમાં સમાચાર સામે આવ્યા છે કે પાકિસ્તાનમાં કઠોળ માટે હોબાળો મચ્યો છે. સ્થિતિ એવી છે કે પાકિસ્તાન હવે તેની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે લગભગ સંપૂર્ણપણે આયાત પર નિર્ભર છે. પાકિસ્તાનમાં કઠોળનું ઉત્પાદન સતત ઘટી રહ્યું છે, જેના કારણે દેશને તેની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે દર વર્ષે આયાત પર લગભગ $980 મિલિયન ખર્ચવા પડે છે.
ધ એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યુનના અહેવાલ મુજબ, કૃષિ નિષ્ણાતોએ આ સ્થિતિ પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને કહ્યું છે કે જો ઉત્પાદન નહીં વધે તો આયાત પર નિર્ભરતા વધુ વધશે. પંજાબ પલ્સીસ ઈમ્પોર્ટર્સ એસોસિયેશનના પ્રમુખ અને અનાજ બજારના અધ્યક્ષ રાણા મુહમ્મદ તૈયબે જણાવ્યું હતું કે 1998 પહેલા પાકિસ્તાન કઠોળનો મુખ્ય નિકાસકાર હતો. પરંતુ પરવેઝ મુશર્રફના સમયમાં નિકાસ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યા બાદ ખેડૂતોનો ઉત્સાહ ઓછો થયો, કારણ કે કઠોળ ઓછો નફાકારક પાક બની ગયો હતો. નિષ્ણાતોના મતે, દેશમાં દર વર્ષે લગભગ 16.2 લાખ ટન કઠોળનો વપરાશ થાય છે, જેમાંથી લગભગ 10.7 લાખ ટન આયાત કરવામાં આવે છે. તેનો અર્થ એ છે કે પાકિસ્તાને દેશમાં વપરાશમાં લેવાતા લગભગ 80 ટકા દાળની આયાત કરવી પડે છે.
વરસાદ પણ નુકસાન કરે છે
તૈયબે ક્લાઈમેટ ચેન્જની અસરનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, થલ જેવા વરસાદી વિસ્તારોમાં જો સમયસર વરસાદ પડે તો ઉપજમાં 35 ટકાનો વધારો થઈ શકે છે, પરંતુ જો ઓછો વરસાદ પડે તો ભારે નુકસાન થાય છે અને ખેડૂતો આગામી સિઝનમાં કઠોળની વાવણી કરવામાં અચકાય છે.
નિષ્ણાતોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી
આ મુદ્દાઓ વિશ્વ કઠોળ દિવસ નિમિત્તે અયુબ કૃષિ સંશોધન સંસ્થાની કઠોળ સંશોધન સંસ્થા ખાતે આયોજિત સેમિનારમાં ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાનની વાર્ષિક જરૂરિયાત લગભગ 15 લાખ ટન છે, પરંતુ સ્થાનિક ઉત્પાદન તેના નાના ભાગને જ પૂરી કરી શકે છે. આ કારણોસર દર વર્ષે લગભગ 10 લાખ ટન કઠોળની આયાત કરવી પડે છે.
