મકરસંક્રાંતિ અને 14 જાન્યુઆરીએ શટિલા એકાદશી: આ વર્ષે મકર સંક્રાંતિ આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિકોણથી ખૂબ જ વિશેષ માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે મકરસંક્રાંતિ અને શતિલા એકાદશી એક જ દિવસે આવી રહી છે. જ્યોતિષના મતે સંક્રાંતિ અને એકાદશીનું એક સાથે થવું ફળદાયી માનવામાં આવે છે, એટલે કે આ દિવસે કરવામાં આવેલા દાન, પૂજા અને ધાર્મિક કાર્યોનું ફળ લાંબા સમય સુધી પ્રાપ્ત થાય છે. આ વખતે મકરસંક્રાંતિના દિવસે માત્ર એકાદશી જ નહીં, સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ અને અમૃત સિદ્ધિ યોગ પણ રચાઈ રહ્યા છે. આ વિશેષ યોગો દરમિયાન કરવામાં આવેલ સ્નાન, દાન અને પૂજા સામાન્ય દિવસો કરતા અનેકગણું વધુ ફળ આપનારી માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે આ વખતે મકરસંક્રાંતિને લઈને ભક્તોમાં વિશેષ ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે અને આ દિવસે ઉત્સવ ઉજવવો યોગ્ય માનવામાં આવી રહ્યો છે.
પંચાંગ અનુસાર 14 જાન્યુઆરીએ બપોરે 3.07 કલાકે સૂર્ય ભગવાન ધનુ રાશિમાંથી નીકળીને મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરશે. સૂર્યના મકર રાશિમાં પ્રવેશને મકરસંક્રાંતિ કહે છે. આ સમયથી સંક્રાંતિ પર્વની શરૂઆત માનવામાં આવશે. આ દિવસનો મહાપુણ્ય કાળ બપોરે 3.07 થી 6 વાગ્યા સુધીનો રહેશે. વિદ્વાનોના મતે આ સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવેલ દાન અને પુણ્ય કાર્યો વિશેષ ફળ આપે છે.
મકરસંક્રાંતિને ખીચડીના તહેવાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પરંપરા અનુસાર આ દિવસે સ્નાન કર્યા બાદ તલ, ગોળ, ચોખા અને કપડાંનું દાન કરવામાં આવે છે. ખીચડી ખાવાનું અને તેનું દાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. જો કે, આ વર્ષે શટીલા એકાદશીના સંયોગને કારણે વિદ્વાનોએ 14 જાન્યુઆરીને બદલે 15 જાન્યુઆરી દ્વાદશીના રોજ ખીચડીનો તહેવાર ઉજવવાની સલાહ આપી છે. વિષ્ણુ પુરાણમાં એકાદશીના દિવસે ચોખાનું સેવન વર્જિત છે. ઉપવાસ કરનાર માટે ચોખાને સ્પર્શ કરવો પણ વર્જિત માનવામાં આવે છે, જ્યારે ચોખાનું દાન કરવું અને દ્વાદશી તિથિએ ઉપવાસ તોડવો વધુ પુણ્યપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ કારણોસર, 15મી જાન્યુઆરીએ ખીચડીનો તહેવાર ઉજવવો વધુ સારું છે.
શાસ્ત્રોમાં મકરસંક્રાંતિને અંધકારમાંથી પ્રકાશ તરફ જવાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. દક્ષિણાયણને દેવતાઓની રાત્રિ કહેવામાં આવે છે અને ઉત્તરાયણને સકારાત્મકતાનું પ્રતીક કહેવામાં આવે છે. મકરસંક્રાંતિ સાથે, સૂર્ય ઉત્તરાયણ બને છે, જેના કારણે દિવસો લાંબા અને રાત ટૂંકી થાય છે. પ્રકાશમાં વધારો અને અંધકારમાં ઘટાડો એ જીવનમાં સકારાત્મક પરિવર્તનની નિશાની માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે મકરસંક્રાંતિને માત્ર તહેવાર જ નહીં પરંતુ નવી શરૂઆત અને શુભતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
