વિશ્વ માટે એલાર્મની ઘંટડી! આગામી 5 વર્ષમાં પૃથ્વી પર વરસશે આગ, યુએનના રિપોર્ટમાં વધારો…

નવી દિલ્હીઃ પૃથ્વી સતત ગરમ થઈ રહી છે અને હવે વૈજ્ઞાનિકોની નવી ચેતવણીએ સમગ્ર વિશ્વની ચિંતા વધારી દીધી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની હવામાન એજન્સી અને યુકે મેટ ઓફિસના તાજેતરના અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આવનારા પાંચ વર્ષ માનવ ઇતિહાસના સૌથી ગરમ વર્ષોમાંના હોઈ શકે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, 2026 અને 2030 ની વચ્ચે વૈશ્વિક તાપમાન રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી શકે છે, જેની અસર માત્ર હવામાન સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં, પરંતુ માનવ જીવન, કૃષિ, મહાસાગરો અને પર્યાવરણ પર પણ ઊંડી અસર થઈ શકે છે.

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું ઉત્સર્જન આમ જ ચાલતું રહ્યું તો વિશ્વ ટૂંક સમયમાં જ એવા ખતરનાક બિંદુએ પહોંચી જશે જ્યાંથી ક્લાઈમેટ ચેન્જને રોકવું ઘણું મુશ્કેલ બની શકે છે. સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે આર્કટિક ક્ષેત્ર બાકીના વિશ્વની તુલનામાં ખૂબ ઝડપથી ગરમ થઈ રહ્યું છે.

રિપોર્ટમાં અંદાજ છે કે આગામી પાંચ વર્ષ દરમિયાન પૃથ્વીનું સરેરાશ તાપમાન ઔદ્યોગિક યુગ પહેલાના સ્તરની સરખામણીમાં 1.3 ડિગ્રીથી 1.9 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન ચોક્કસપણે ઓછામાં ઓછું એક વર્ષ એવું આવશે જ્યારે વૈશ્વિક તાપમાન પેરિસ ક્લાઈમેટ એગ્રીમેન્ટ હેઠળ નિર્ધારિત 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસની મર્યાદાને પાર કરશે.

જો કે, સંશોધકોએ એ પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કોઈપણ એક વર્ષમાં આ મર્યાદા ઓળંગવી એ સાબિત નથી કરતું કે પેરિસ કરાર સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયો છે. કારણ કે આ કરારમાં લાંબા સમય સુધી એટલે કે લગભગ 20 વર્ષ માટે સરેરાશ તાપમાનને આધાર માનવામાં આવે છે. પરંતુ સતત વધી રહેલું તાપમાન ચોક્કસપણે એ વાતનો સંકેત છે કે વિશ્વ ઝડપથી ખતરનાક સ્થિતિ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે 2026 અને 2030 વચ્ચે એક એવું વર્ષ હોઈ શકે છે જે 2024 કરતાં વધુ ગરમ રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે 2024ને અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાંતોનું કહેવું છે કે તાપમાનમાં સતત વધારા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને વાતાવરણમાં વધતા ગ્રીનહાઉસ ગેસ છે.

કાર્બન ઉત્સર્જન, વનનાબૂદી, ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ અને અશ્મિભૂત ઇંધણનો વધુ પડતો ઉપયોગ પૃથ્વીના તાપમાનમાં ઝડપથી વધારો કરી રહ્યું છે. આ જ કારણ છે કે હવે હવામાનની પેટર્નમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે.

રિપોર્ટમાં આર્કટિક ક્ષેત્ર પર સૌથી ગંભીર અસરનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે આગામી વર્ષોમાં આર્કટિક શિયાળો સામાન્ય કરતાં 2.8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ ગરમ થઈ શકે છે. આની સીધી અસર દરિયાઈ બરફ પર પડશે અને બેરેન્ટ્સ સી, બેરિંગ સી અને ઓખોતસ્ક સી જેવા વિસ્તારોમાં બરફ ઝડપથી પીગળી શકે છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે આર્કટિકમાં ઝડપથી થઈ રહેલા ફેરફારો સમગ્ર વિશ્વના હવામાન ચક્રને અસર કરશે. આનાથી દરિયાની સપાટીમાં વધારો, મજબૂત તોફાનો, અનિયમિત વરસાદ અને ભારે હવામાનની ઘટનાઓની સંખ્યામાં વધારો થઈ શકે છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે વધતા તાપમાનની અસર અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં અલગ-અલગ રીતે જોવા મળશે. ઉત્તર યુરોપ, અલાસ્કા, સાઇબિરીયા અને સાહેલ પ્રદેશમાં સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ પડી શકે છે, જ્યારે એમેઝોનના જંગલો ગંભીર દુષ્કાળનો સામનો કરી શકે છે.

આ ઉપરાંત આ વર્ષના અંત સુધીમાં ‘અલ નિનો’ વેધર સિસ્ટમ મજબૂત થવાની પણ સંભાવના છે. અલ નીનો પેસિફિક મહાસાગરના પાણીને ગરમ કરે છે, જે વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધુ વધારો કરી શકે છે. તે વિશ્વભરના હવામાનને અસર કરે છે અને ઘણા દેશોમાં દુષ્કાળ, પૂર અને અતિશય ગરમી જેવી પરિસ્થિતિ સર્જી શકે છે.

આબોહવા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો વિશ્વ હજુ પણ કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે કડક પગલાં નહીં લે તો આવનારા વર્ષોમાં સ્થિતિ વધુ વિકટ બની શકે છે. વધતી જતી ગરમીની અસર માત્ર પર્યાવરણ પુરતી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ તે ખાદ્ય કટોકટી, પાણીની અછત અને સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના સ્વરૂપમાં પણ પ્રગટ થશે.