નેપાળની સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતથી લાવવામાં આવતા સામાન પર નાગરિકોને મોટી રાહત આપી છે. કોર્ટે માલ પર 100 નેપાળી રૂપિયા (NPR)ની કસ્ટમ ડ્યુટીના નિયમ પર વચગાળાનો સ્ટે મુક્યો છે. આ નિયમ અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ તેના અંગત ઉપયોગ માટે ભારતથી નેપાળમાં સામાન લાવે છે, અને તેની કિંમત 100 નેપાળી રૂપિયા (ભારતમાં લગભગ 62 રૂપિયા) કરતાં વધુ છે, તો તેના માટે તે માલ પર કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી હતી. જો કે હવે સુપ્રીમ કોર્ટે આગામી આદેશ સુધી આના પર સ્ટે મુકી દીધો છે. ન્યાયાધીશ હરિ પ્રસાદ ફુયાલ અને ટેક પ્રસાદ ધુંગાનાની સંયુક્ત બેંચે નેપાળના વડાપ્રધાન કાર્યાલય, મંત્રી પરિષદ, નેપાળના નાણા મંત્રાલય અને સંબંધિત અધિકારીઓને આગામી આદેશો સુધી આ નિયમનો અમલ ન કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
વાસ્તવમાં આ નિયમ સામે રિટ પિટિશન દાખલ કરવામાં આવી હતી. અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે NPR 100 થી વધુ કિંમતના માલ પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી લાદવાનો નિર્ણય કસ્ટમ્સ એક્ટ, 2081ની જોગવાઈઓ, ખાસ કરીને મુક્તિ સંબંધિત જોગવાઈઓ વિરુદ્ધ છે.
નેપાળ સરકારે આ નિયમ લાગુ કર્યો છે
હકીકતમાં, વડા પ્રધાન બલેન્દ્ર બલેન શાહની આગેવાની હેઠળની નવી ચૂંટાયેલી સરકારના નાણા મંત્રાલયે 100 NPR કરતાં વધુ કિંમતના માલ પર કસ્ટમ ડ્યુટી ફરજિયાત બનાવી હતી. આ પગલાથી તેરાઈ-મધેશ ક્ષેત્રમાં નેપાળ-ભારત સરહદ ચોકીઓ પર કડક ચેકિંગ શરૂ થયું અને લોકોએ તેની આકરી ટીકા કરવાનું શરૂ કર્યું. બીજી તરફ, આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સ (એપીએફ) એ લોકોને ભારતમાંથી લાવવામાં આવેલા સામાન પર ફરજિયાતપણે કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવા જણાવ્યું હતું. આદેશો બાદ, કસ્ટમ્સ વિભાગ, મહેસૂલ તપાસ વિભાગ, જિલ્લા વહીવટી કચેરી, નેપાળ પોલીસ અને સશસ્ત્ર પોલીસ દળની સંયુક્ત દેખરેખ ટીમોએ દેશમાં આવતા માલ પર કડક નિયંત્રણ લાગુ કરીને તેમની પ્રવૃત્તિઓ વધારી દીધી છે.
આ કડક નીતિએ મધ્યપ્રદેશના સરહદી જિલ્લાઓમાં ગંભીર સમસ્યાઓ ઊભી કરી, જેનાથી લોકોના રોજિંદા જીવનને અસર થઈ. માત્ર 100 રૂપિયાથી વધુની કિંમતની ચીજવસ્તુઓ પર ટેક્સ લાદવા અને ફોર્મ ભરવાના કારણે સામાન્ય જનતા અને નાના દુકાનદારોને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો. આ ઉપરાંત પૂર્વથી પશ્ચિમ સુધીની સરહદી ચોકીઓ પર સ્થિતિ અસ્તવ્યસ્ત બની હતી. સાપ્તાહિક બજારોમાંથી પરત ફરતા નેપાળીઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી અને તેમને લાંબી લાઈનોમાં ઉભા રહેવું પડ્યું હતું. તેમની બેગ અને પેકેજ ખોલીને તપાસ કરવામાં આવી હતી.
