મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ સંકટ વચ્ચે, ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) એ બુધવારે ગંભીર ચેતવણી જારી કરીને કહ્યું કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઓફ સ્ટ્રેટને કારણે વૈશ્વિક તેલ ભંડારમાં રેકોર્ડ ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે, જે 10 અઠવાડિયાથી વધુ સમય માટે અસરકારક રીતે અવરોધિત છે. એજન્સીએ અનુમાન લગાવ્યું છે કે 2026 સુધીમાં વૈશ્વિક તેલના પુરવઠામાં દરરોજ 3.9 મિલિયન બેરલનો મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે. IEA એ જણાવ્યું હતું કે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝના લાંબા સમય સુધી બંધ થવાથી વિશ્વના તેલ ભંડારને ‘અભૂતપૂર્વ’ અને ‘વિક્રમી’ ગતિએ ક્ષીણ થઈ રહ્યું છે. ગલ્ફ પ્રદેશમાંથી ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસનો પુરવઠો અટકાવવાને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા પરિદ્રશ્યમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં તેલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો અને જેટ ઈંધણની અછત સર્જાઈ શકે છે.
એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, સતત અસ્થિરતાને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં 2026 સુધીમાં 3.9 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (BPD)નો ઘટાડો થવાની ધારણા છે. આર્થિક મંદીને કારણે માંગમાં થોડો ઘટાડો થવાની ધારણા હોવા છતાં, IEA એ સ્પષ્ટ કર્યું કે માંગમાં ઘટાડો એ જંગી પુરવઠાની તંગીને સરભર કરવા માટે પૂરતું નથી. અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે વધતા સૈન્ય તણાવને કારણે સર્જાયેલી આ પુરવઠાની કટોકટીનો સામનો કરવા માટે, વિવિધ દેશોએ તેમના વ્યાપારી અને વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડારનું આક્રમક શોષણ શરૂ કર્યું છે. રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. માહિતી અનુસાર, માર્ચમાં 129 મિલિયન બેરલના નુકસાન પછી એકલા એપ્રિલમાં 117 મિલિયન બેરલનું રેકોર્ડ નુકસાન થયું હતું.
તે જ સમયે, પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે, IEA સભ્ય દેશોએ કટોકટી ભંડારમાંથી 400 મિલિયન બેરલ તેલ છોડવાની યોજના બનાવી છે, જેમાંથી લગભગ 164 મિલિયન બેરલ પહેલેથી જ બજારમાં પહોંચી ચૂક્યા છે. જો કે, એજન્સીએ સ્વીકાર્યું કે પરિસ્થિતિ હજુ પણ અત્યંત નાજુક છે. ઊંચા ભાવ, બગડતું આર્થિક વાતાવરણ અને માંગમાં ઘટાડો કરવાના પગલાં વૈશ્વિક તેલના વપરાશ પર વધારાનું દબાણ લાવી રહ્યા છે.
નોંધનીય છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા ક્ષેત્ર સંકટના તબક્કે પહોંચી ગયું છે, જ્યારે ઉનાળાની ટોચની મુસાફરીની મોસમ શરૂ થઈ રહી છે. એરલાઇન્સ પહેલેથી જ જેટ ઇંધણની સંભવિત અછતથી ચિંતિત છે. IEA એ ચેતવણી આપી છે કે આ કટોકટી જેટલો લાંબો સમય ચાલુ રહેશે, વૈશ્વિક ઊર્જા અને નાણાકીય બજારોમાં વધુ અસ્થિરતા ફેલાશે.
