જાપાનના ઉત્તરીય ભાગમાં સોમવારે મોડી રાત્રે આવેલા 7.5ની તીવ્રતાના પ્રચંડ ભૂકંપે સમગ્ર દેશને હચમચાવી નાખ્યો હતો. ઓમોરી પ્રીફેક્ચરના દરિયાકાંઠે આવેલા દરિયામાં આવેલા આ શક્તિશાળી ભૂકંપને કારણે અત્યાર સુધીમાં 51 લોકો ઘાયલ થયા છે, ડઝનેક ઈમારતોને નુકસાન થયું છે અને 70 સેન્ટિમીટર સુધીના સુનામીના મોજાઓ ઉછળ્યા છે. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે જાપાનની હવામાન એજન્સીએ મંગળવારે વહેલી સવારે દેશમાં માત્ર બીજી વખત ‘મેગા થ્રસ્ટ ભૂકંપ સાવચેતી ચેતવણી’ જારી કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે આગામી એક સપ્તાહમાં આ જ પ્રદેશમાં 7.5 કે તેથી વધુની તીવ્રતાનો બીજો વિનાશક ભૂકંપ આવી શકે છે.
જાપાન હવામાન એજન્સી (JMA) એ મંગળવારે વહેલી સવારે એક અસાધારણ વિશેષ ચેતવણી જારી કરી હતી. આ આવી બીજી માત્ર ચેતવણી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આગામી એક સપ્તાહમાં આ જ વિસ્તારમાં સમાન અથવા વધુ તીવ્રતાનો બીજો ભૂકંપ આવવાની શક્યતા છે. એજન્સીએ કહ્યું કે આ ભૂકંપના કારણે મોટા ભૂકંપની સંભાવના સામાન્ય સમયની સરખામણીમાં ઘણી વધી ગઈ છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આવા ભૂકંપના કારણે આ વિસ્તારમાં ભારે સુનામી અથવા અત્યંત મજબૂત આંચકા આવી શકે છે.
સ્થાનિક મીડિયા અનુસાર, આગામી સાત દિવસમાં આવું થવાની સંભાવના લગભગ 1% છે. ચેતવણી સનરીકુ દરિયાકિનારા અને હોક્કાઇડોના ભાગોને લાગુ પડે છે, જે બંને પેસિફિક મહાસાગરનો સામનો કરે છે.
2024માં પ્રથમ વખત આ પ્રકારની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી હતી
જાપાને પહેલીવાર ઓગસ્ટ 2024માં નાનકાઈ ટ્રફ પ્રદેશ માટે સમાન ચેતવણી જારી કરી હતી. નાનકાઈ ટ્રફ એ 800 કિમી લાંબી દરિયાઈ ખાઈ છે જ્યાં ટેક્ટોનિક પ્લેટ્સ અથડાય છે. સરકારી અનુમાન મુજબ નાનકાઈમાં આવેલા પ્રચંડ ભૂકંપ અને સુનામીથી 298,000 લોકોના મોત થઈ શકે છે અને US$2 ટ્રિલિયનનું આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે. ગયા વર્ષે આપવામાં આવેલી ચેતવણી એક સપ્તાહ બાદ પાછી ખેંચી લેવામાં આવી હતી. જોકે, એલર્ટ જારી થયા બાદ લોકોમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો હતો, વધુ પડતી ખરીદી થઈ હતી અને ઘણી ટ્રીપો કેન્સલ થઈ હતી.
નિષ્ણાતો શું કહે છે?
ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ કાયલ બ્રેડલી અને જુડિથ એ. હબાર્ડે જણાવ્યું હતું કે મોટા ધરતીકંપોની શ્રેણી અવારનવાર આવે છે, પરંતુ તેની આગાહી કરવી અશક્ય છે. તેણે લખ્યું કે શક્તિશાળી ભૂકંપ પછી સમાન કે તેનાથી વધુ તીવ્રતાનો એક ધરતીકંપ આવશે તે કહેવું અશક્ય છે. તેના બદલે આપણે ઐતિહાસિક ડેટા પર આધાર રાખવો પડશે, જે દર્શાવે છે કે ખૂબ જ દુર્લભ કિસ્સાઓમાં મોટા ભૂકંપ પછી તરત જ મોટા ભૂકંપ આવે છે. આવું થાય છે, પરંતુ ખૂબ જ ભાગ્યે જ.
