ઈરાન પરમાણુ ડીલ: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ મંત્રણા વચ્ચે પરમાણુ નિરીક્ષણને લઈને નવો વિવાદ ઉભો થયો છે. સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં પ્રથમ રાઉન્ડની વાતચીત બાદ બંને દેશોના નિવેદનોમાં મોટો તફાવત છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે પરમાણુ નિરીક્ષણ વિના કોઈપણ સમજૂતી શક્ય નથી. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેણે હજુ સુધી કોઈપણ નિરીક્ષણ કાર્યક્રમ પર અંતિમ સંમતિ આપી નથી.
ટ્રમ્પે શું કહ્યું?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મંગળવાર, 23 જૂને કહ્યું હતું કે પ્રસ્તાવિત શાંતિ સમજૂતી હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ નિરીક્ષકોને ઈરાનમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. તેમણે ઈરાની અધિકારીઓના દાવાને પણ નકારી કાઢ્યા જેમાં નિરીક્ષણ પ્રણાલી અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે ઈરાન સમજૂતીની શરતોથી સંપૂર્ણપણે વાકેફ છે અને આ વિષય પર બંને પક્ષો વચ્ચે ચર્ચા થઈ છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ઈન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA) ના નિરીક્ષકો યોગ્ય સમયે પરમાણુ સ્થળોની મુલાકાત લઈ શકશે.
ઈરાને કેવી પ્રતિક્રિયા આપી?
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ અમેરિકાના દાવાને ફગાવી દીધા છે. તેમનું કહેવું છે કે અગાઉ જે પરમાણુ સ્થળો પર હુમલા થયા હતા તેના નિરીક્ષણ માટે હજુ સુધી કોઈ નિશ્ચિત સમય કે યોજના નક્કી કરવામાં આવી નથી. ઈરાન માને છે કે આ મુદ્દે વધુ વાતચીતની જરૂર છે.
કેવી રીતે શરૂ થયો સમગ્ર વિવાદ?
આ વિવાદ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે સ્વિત્ઝરલેન્ડમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સમજૂતીની વાટાઘાટો ચાલી રહી હતી. યુએસ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વેન્સે દાવો કર્યો હતો કે પરમાણુ સ્થળોના નિરીક્ષણને લઈને બંને દેશો વચ્ચે સમજૂતી થઈ ગઈ છે. આ પછી ઈરાને આ દાવાને ફગાવી દીધો, જેના કારણે બંને પક્ષો વચ્ચે મતભેદો સામે આવ્યા.
તાજેતરના સોદામાં શું નક્કી થયું?
ગયા અઠવાડિયે યોજાયેલી મંત્રણામાં ઈરાને તેના યુરેનિયમ ભંડારને ઘટાડવા માટે સંમતિ દર્શાવી હતી. તેના બદલામાં અમેરિકાએ કેટલાક પ્રતિબંધોમાં રાહત માંગી હતી. આ કરારને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સુધારવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવતું હતું.
ટ્રમ્પનો મોટો દાવો
અગાઉ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર કહ્યું હતું કે ઈરાન લાંબા ગાળાના ઉચ્ચ સ્તરીય પરમાણુ નિરીક્ષણને સ્વીકારવા માટે સંમત છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે જો ઈરાન નિરીક્ષણ માટે તૈયાર ન હોત તો બંને દેશો વચ્ચે વધુ વાતચીત થઈ શકી ન હોત.
આગળ શું થશે?
હાલમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પરમાણુ નિરીક્ષણના મુદ્દે અલગ-અલગ દાવાઓ સામે આવી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં આગામી દિવસોમાં મંત્રણાને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. હવે બધાની નજર તેના પર છે કે શું બંને દેશ આ વિવાદનો ઉકેલ લાવી શાંતિ સમજૂતીને આગળ લઈ જશે કે નહીં.
આ પણ વાંચો- સિંધુ જળ સંધિ પર પાકિસ્તાને આપી યુદ્ધની ધમકી, ભારતે પણ ખોટું બોલ્યું, આખી બ્લેક બુક ખોલી
