બલૂચિસ્તાનના કુદરતી ગેસ, કોલસો, ખનિજો અને રેર અર્થ પર આધારિત પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા હાલમાં અસ્તિત્વના સંકટનો સામનો કરી રહી છે. બલૂચિસ્તાન, જે વિસ્તારને પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી પોતાનું આર્થિક એન્જિન માનતું હતું, તેણે હવે ન માત્ર સ્વતંત્રતાની ઘોષણા કરી છે પરંતુ તેના સંસાધનોનો પુરવઠો પણ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધો છે. વાસ્તવમાં, મંગળવારે બલૂચિસ્તાન પ્રાંતમાં આઝાદીની ઘોષણા સાથે, પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાની લાઈફલાઈન કપાઈ ગઈ છે. આ પ્રદેશમાં સંપૂર્ણ બંધ અને પરિવહન અવરોધે પંજાબના ઔદ્યોગિક એકમોને ઘૂંટણિયે લાવી દીધા છે. જો પરિસ્થિતિ આમ જ ચાલતી રહી તો શક્ય છે કે પાકિસ્તાન વાટકી લઈને ફરવા પણ ના જાય.
પંજાબના અગ્રણી બિઝનેસ લીડર્સે ચેતવણી આપી છે કે જો આ કટોકટી લંબાય તો તેની અસર કોઈપણ સક્રિય યુદ્ધ કરતાં વધુ વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે. પંજાબ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઈન્ડસ્ટ્રી અને અન્ય મોટા વેપારી સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓએ લાહોરમાં એક પત્રકાર પરિષદ યોજી હતી. જેમાં તેમણે બલૂચિસ્તાન પર નિર્ભરતા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. વેપારી નેતાઓના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાનના મોટા ભાગના ભારે ઉદ્યોગોનો ઊર્જા પુરવઠો, કાચો માલ અને ખનિજો બલૂચિસ્તાન મારફતે આવે છે. શટડાઉનને કારણે આ સમગ્ર સપ્લાય ચેઈન ઠપ્પ થઈ ગઈ છે.
એલએનજી અને કોલસાનો પુરવઠો સંપૂર્ણપણે બંધ
પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ઉદ્યોગપતિઓએ વિગતવાર જણાવ્યું કે લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) અને કોલસો મુખ્યત્વે બલૂચિસ્તાનના બંદરો અને ખાણોમાંથી પંજાબમાં મોકલવામાં આવે છે. હવે બંને પ્રદેશો વચ્ચે તમામ પ્રકારની નિકાસ અને પરિવહન બંધ થઈ ગયું છે. ઉદ્યોગના અગ્રણી નેતાએ કહ્યું કે અમારી ફેક્ટરીઓ હવે બળતણ વિના ચાલી શકે નહીં. ઘણા પ્લાન્ટ પહેલેથી જ બંધ થઈ ગયા છે અથવા ઉત્પાદન અડધું થઈ ગયું છે. જો આ સ્થિતિ વધુ 10-15 દિવસ સુધી ચાલુ રહેશે, તો સમગ્ર પંજાબમાં મોટા પાયે છટણી શરૂ થશે. તેમણે શહેબાઝ શરીફ સરકારને કડક ચેતવણી આપતાં કહ્યું કે જો લાંબા સમય સુધી અવરોધ ચાલુ રહેશે તો માત્ર ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન અટકી જશે એટલું જ નહીં, બેરોજગારી વધવાને કારણે સામાજિક અસ્થિરતા પણ આવી શકે છે.
ખનિજો અને કાચા માલની અછત
વ્યાપારી પ્રતિનિધિઓએ જણાવ્યું હતું કે ડુકી, ચગાઈ અને અન્ય ખનિજ ક્ષેત્રોમાંથી કોલસો, ક્રોમાઈટ, કોપર અને અન્ય આવશ્યક ઔદ્યોગિક ઈનપુટ્સનો પુરવઠો બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય ધોરીમાર્ગો પર તેમની સલામતીની કોઈ ગેરંટી આપવામાં આવતી ન હોવાથી ટ્રાન્સપોર્ટરો હડતાળ પર છે. પરિણામે કારખાનાઓમાં કાચો માલ પહોંચતો નથી. ટેક્સટાઇલ, સિમેન્ટ, ફર્ટિલાઇઝર, સ્ટીલ અને પાવર સેક્ટરને સૌથી વધુ અસર થઈ રહી છે. પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ઘણા એકમોમાં ઉત્પાદનમાં 40-60 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.
વેપારી સમુદાયને ડર હતો કે જો બંધ ચાલુ રહેશે તો…
- પંજાબમાં વીજળીની કટોકટી વધુ ઘેરી બનશે
- કાપડની નિકાસને અસર થશે જેના કારણે વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર દબાણ વધશે.
- ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ સેક્ટર સંપૂર્ણ રીતે ઠપ થઈ જશે
- નાના ઉદ્યોગોમાં મોટા પાયે નોકરીઓ છીનવાઈ શકે છે
બલૂચિસ્તાન પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ છે.
બલૂચ નેતા મીર યાર બલોચે શેર કરેલા વિડીયો અને નિવેદનોમાં જણાવાયું છે કે બલૂચિસ્તાનમાં સોનું, કુદરતી ગેસ, તાંબુ, ક્રોમાઈટ અને રેર અર્થનો વિશાળ ભંડાર છે. જો બલૂચિસ્તાન આ સંસાધનો પર પોતાનો સંપૂર્ણ નિયંત્રણ પાછો લઈ લે તો પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાને મોટો ફટકો પડશે. ન્યૂઝ 18 સાથે વાત કરતા મીર યાર બલોચે કહ્યું કે આપણે જેને ‘રિપબ્લિક ઓફ બલૂચિસ્તાન’ કહીએ છીએ તે સ્થિતિ ધીમે ધીમે બલૂચ લિબરેશન ફોર્સીસના નિયંત્રણમાં આવી રહી છે. અમે અમારા પ્રાકૃતિક સંસાધનોનો લાભ અમારા લોકોને આપવા માંગીએ છીએ, પાકિસ્તાનની કેન્દ્ર સરકારને નહીં.
