યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષ અને પશ્ચિમ એશિયામાં વ્યાપક સંકટને કારણે સાઉદી અરેબિયાએ દેશમાં કાર્યરત પશ્ચિમી કન્સલ્ટિંગ કંપનીઓ સાથેના નવા કરારો સ્થગિત કર્યા છે. આ ઉપરાંત કેટલીક ચૂકવણીમાં પણ વિલંબ થયો છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે રિયાદને વધતી જતી નાણાકીય ખાધ અને તેલની આવક પર અસરને પહોંચી વળવા માટે આ પગલું ભરવાની ફરજ પડી છે. ફાયનાન્સિયલ ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, લગભગ ત્રણ મહિના સુધી ચાલેલા યુએસ-ઈઝરાયેલ-ઈરાન સંઘર્ષે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગ માર્ગોને ગંભીર અસર કરી હતી. આનાથી વૈશ્વિક ઉર્જાના ભાવમાં વધારો થયો, સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ પડ્યો અને ઘણી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની અછત સર્જાઈ.
કન્સલ્ટિંગ કંપનીઓ પર અસર
વાસ્તવમાં, સંઘર્ષ શરૂ થતાંની સાથે જ સાઉદી સરકારે નવા કરાર પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. ફાઈનાન્શિયલ ટાઈમ્સના જણાવ્યા અનુસાર, મેકકિન્સી, બોસ્ટન કન્સલ્ટિંગ ગ્રુપ (BCG) અને બિગ ફોર એકાઉન્ટિંગ-સલાહકાર કંપનીઓ સહિત અનેક મોટી કન્સલ્ટિંગ ફર્મ્સના એક્ઝિક્યુટિવ્સે જણાવ્યું હતું કે રિયાધે કોઈ ઔપચારિક જાહેરાત કરી નથી, તેમ છતાં દરેકને સ્પષ્ટ સંકેત આપવામાં આવ્યો છે. એક અધિકારીએ કહ્યું કે તેઓ કહી રહ્યા છે કે તેઓ જુલાઈ સુધી પેમેન્ટ નહીં કરે. તે જ સમયે, અન્ય એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે નવા કરારો અને બિલની ચુકવણી અંગેના નિર્ણયો બીજા ક્વાર્ટરના અંત સુધી મોકૂફ રાખવામાં આવ્યા છે.
વિઝન 2030 પ્રભાવિત થશે
આ પગલું ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનની મહત્વાકાંક્ષી ‘વિઝન 2030’ યોજના હેઠળ સરકારી ખર્ચને અંકુશમાં લેવાનો બીજો પ્રયાસ હોવાનું કહેવાય છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય તેલ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા, આર્થિક વૈવિધ્યકરણ અને સાઉદી અરેબિયાને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં મુખ્ય ખેલાડી બનાવવાનો છે. તે જ સમયે, અધિકારીઓનું કહેવું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અવરોધિત કરવાની ઈરાનની ક્ષમતાને કારણે, સાઉદી અરેબિયાને તેના સંરક્ષણ ખર્ચ અને લાલ સમુદ્રના માળખામાં વધારાનું રોકાણ કરવું પડી શકે છે. તેનાથી બજેટ પર વધુ દબાણ વધશે.
સાઉદી નાણા મંત્રાલયે શું કહ્યું?
સાઉદી અરેબિયાના નાણા મંત્રાલયે અહેવાલના દાવાઓને આંશિક રીતે નકારી કાઢ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે સરકાર વિઝન 2030ના વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્યોને અનુરૂપ તમામ રોકાણો અને કન્સલ્ટિંગ સેવાઓમાંથી સ્પષ્ટ વળતરની ખાતરી કરે છે. મંત્રાલયે દાવો કર્યો હતો કે વર્ષ 2026માં 99.5 ટકા બિલ નિર્ધારિત સમયની અંદર ચૂકવવામાં આવ્યા હતા.
મધ્ય પૂર્વમાં હજુ પણ તણાવ યથાવત છે
તમને જણાવી દઈએ કે 28 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ શરૂ થયેલા સંઘર્ષ બાદ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધવિરામ થયો હતો, પરંતુ વાતચીત અટકી ગઈ છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અસરકારક રીતે બંધ કરી દીધું છે. એપ્રિલમાં યુદ્ધવિરામ છતાં તણાવ ઓછો થયો નથી. ઈરાને સાઉદી અરેબિયા અને યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત સહિતના ખાડી દેશો પર મિસાઈલ-ડ્રોન હુમલાનો આરોપ લગાવ્યો છે, જ્યારે ખાડી દેશોએ આ આરોપોને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધા છે.
