ચીન અને જાપાન વચ્ચે ચાલી રહેલા રાજદ્વારી તણાવ વચ્ચે બેઈજિંગે ટોક્યો વિરુદ્ધ આર્થિક હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો છે. થોડા મહિનાઓ પહેલા જાપાનીઝ સીફૂડ ઉત્પાદનો પરનો આંશિક પ્રતિબંધ હટાવ્યા બાદ ચીને હવે તેમની આયાતને સંપૂર્ણપણે સ્થગિત કરી દીધી છે. આ પ્રતિબંધના સમાચાર બુધવારે જાપાની સમાચાર એજન્સી ક્યોડો અને NHK દ્વારા આપવામાં આવ્યા હતા, જેને ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે પણ સમર્થન આપ્યું હતું. મંત્રાલયે કહ્યું કે વર્તમાન વાતાવરણમાં ચીનમાં જાપાનીઝ સીફૂડ ઉત્પાદનો માટે કોઈ બજાર બાકી નથી.
વાસ્તવમાં, જાપાનના નવા વડા પ્રધાન સાને તાકાઈચીએ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે જાપાન તાઈવાન પર ચીન દ્વારા કોઈપણ લશ્કરી કાર્યવાહીને ‘તેના અસ્તિત્વ માટે ખતરો’ ગણશે. આ પછી બંને દેશ સામસામે આવી ગયા. તે જ સમયે, ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માઓ નિંગે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તાઈવાનને લઈને વડાપ્રધાન તાકાઈચીની ‘ખોટી ટિપ્પણીઓ’થી ચીનમાં ભારે જન ગુસ્સો છે, જેના કારણે જો નિકાસ શક્ય હશે તો પણ જાપાની દરિયાઈ ઉત્પાદનો માટે કોઈ ખરીદદાર નહીં હોય. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તાકાઈચીની ક્રિયાઓ, તેમના શાંતિપૂર્ણ નિવેદનોથી વિપરીત, અને મુખ્ય મુદ્દાઓ પરના તેમના ખોટા નિવેદનોથી વર્તમાન પરિસ્થિતિ જાપાની દરિયાઈ ઉત્પાદનોમાં રસ ગુમાવશે.
શા માટે સીફૂડ ઉદ્યોગને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું?
હવે સવાલ એ ઊભો થાય છે કે ચીને જાપાનના સીફૂડ ઉદ્યોગને શા માટે નિશાન બનાવ્યું? વાસ્તવમાં, જાપાનનો સીફૂડ ઉદ્યોગ લગભગ 52 અબજ ડોલરનો છે. 2023 પહેલા, ચીને જાપાનની કુલ સીફૂડ નિકાસનો પાંચમો ભાગ (લગભગ 20-25%) ખરીદ્યો હતો અને તે તેનું સૌથી મોટું બજાર હતું. જેમાં પ્રીમિયમ સ્કેલોપ, સી કાકડી જેવા ઉચ્ચ મૂલ્યના ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. પ્રતિબંધ હટાવ્યા પછી, લગભગ 700 જાપાની નિકાસકારો ચીનના બજારમાં ફરીથી નોંધણી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. આ જાપાનની કુલ નિકાસમાં માત્ર 1% હિસ્સો ધરાવે છે, પરંતુ આ ક્ષેત્ર અત્યંત સંવેદનશીલ છે અને તેની સીધી અસર માછીમારો અને સંબંધિત ઉદ્યોગો પર પડે છે. તેથી, ચીને દબાણ બનાવવા માટે તેને સૌથી અસરકારક હથિયાર તરીકે પસંદ કર્યું.
ચીન-જાપાન સંકટનું મૂળ શું છે?
કટોકટી ગયા શુક્રવારે શરૂ થઈ જ્યારે વડાપ્રધાન-ચુંટાયેલા સાને તાકાઈચીએ જાપાનની સંસદમાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે તાઈવાનની આસપાસ ચીની યુદ્ધ જહાજોની હાજરી અથવા લશ્કરી કામગીરીને 2015ના સુરક્ષા કાયદા હેઠળ જાપાન દ્વારા “અસ્તિત્વનો ખતરો” ગણી શકાય છે, જેનાથી જાપાની સૈન્યને સામૂહિક આત્મરક્ષણના તેના મર્યાદિત અધિકાર હેઠળ હસ્તક્ષેપ કરવાનો માર્ગ ખુલશે. આ નિવેદનથી ગુસ્સે થઈને, ચીનના ઓસાકા સ્થિત કોન્સ્યુલ જનરલ ઝુ જિયાને સોશિયલ મીડિયા પર ટાકાઈચીનું માથું કાપી નાખવાની ધમકી પોસ્ટ કરી (જેને પછીથી દૂર કરવામાં આવી હતી).
જવાબમાં, રવિવારે, ચીને વિવાદિત ડિયાઓયુ/સેનકાકુ ટાપુઓની આસપાસ ચાર સશસ્ત્ર કોસ્ટ ગાર્ડ જહાજો મોકલ્યા (જે જાપાન દ્વારા નિયંત્રિત છે પરંતુ ચીન દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે). ટોક્યોમાં ચીની દૂતાવાસે તેના નાગરિકોને ‘ગંભીર સુરક્ષા જોખમો’ ટાંકીને જાપાનની મુસાફરી ન કરવાની ચેતવણી જારી કરી હતી. ચીને અગાઉ પણ ચેતવણી આપી હતી કે જો જાપાન તાઈવાનના મુદ્દે હસ્તક્ષેપ કરશે તો ચીની સેના તેને સખત રીતે કચડી નાખશે.
