અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તાજેતરમાં યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી સમગ્ર વિશ્વમાં હલચલ મચી ગઈ છે. તેલના ભાવ આસમાને છે અને વિશ્વના ઘણા આયાત આધારિત દેશો ઇંધણ અને ખાતરના પુરવઠામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. સપ્લાય ચેઇન પણ અટકી ગઈ છે અને યુદ્ધ સમાપ્ત થવાના કોઈ સંકેત નથી. આ દરમિયાન હવે ચીનને લઈને એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. મળતી માહિતી મુજબ ચીન ગુપ્ત રીતે ખાદ્ય પદાર્થો, અનાજ અને ખાતરનો સ્ટોક તૈયાર કરી રહ્યું છે. હવે વર્લ્ડ બેંકના પૂર્વ ચીફ આ અંગે ચેતવણી આપી છે.
વિશ્વ બેંકના પૂર્વ પ્રમુખ ડેવિડ માલપાસે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં આરોપ લગાવ્યો છે કે ચીન અનાજ અને ખાતરનો વિશ્વનો સૌથી મોટો ભંડાર બનાવી રહ્યું છે. માલપાસે બેઇજિંગમાં ટ્રમ્પ-શી જિનપિંગ સમિટ પહેલા કહ્યું છે કે ચીને તરત જ સંગ્રહખોરી બંધ કરવી જોઈએ જેથી વૈશ્વિક પુરવઠા સંકટને ઘટાડી શકાય.
ચીન પાસે વિશ્વનો સૌથી મોટો ભંડાર છે
ડેવિડ માલપાસના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન પાસે હાલમાં વિશ્વનો સૌથી મોટો અનાજ અને ખાતરનો ભંડાર છે, જેને તે વધુ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તમને જણાવી દઈએ કે ચીને સ્થાનિક સપ્લાયને ટાંકીને માર્ચની શરૂઆતથી જ ખાતરની નિકાસ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે. આનાથી ભારત સહિત ઘણા કૃષિ દેશોની ચિંતા વધી છે. ભારત પહેલાથી જ અન્ય દેશોમાંથી મોંઘા ખાતરની આયાત કરી રહ્યું છે. રોયટર્સના રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાન યુદ્ધ પહેલા ભારત પ્રતિ ટન 512 ડોલરના દરે યુરિયા ખરીદતું હતું, જેની કિંમત હવે વધીને 959 ડોલર પ્રતિ ટન થઈ ગઈ છે. એટલે કે ભારત ખાતર માટે લગભગ બમણી કિંમત ચૂકવી રહ્યું છે.
ચીન શા માટે સંગ્રહખોરી કરી રહ્યું છે?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ચીને આ પગલું માત્ર સુરક્ષાના કારણોસર ઉઠાવ્યું નથી પરંતુ તેની પાછળ સારી રીતે વિચારેલી રણનીતિ છે. નોંધનીય છે કે ઈરાન યુદ્ધના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ છે. અહીંથી જહાજોની અવરજવર અટકી જવાથી આયાત-નિકાસને માઠી અસર થઈ છે. આવી સ્થિતિમાં ચીનને આશંકા છે કે જો લાંબા સમય સુધી પુરવઠો ખોરવાશે તો તેને દુકાળ જેવી સ્થિતિનો સામનો કરવો પડી શકે છે. બીજું કારણ એ છે કે અનાજ અને ખાતર પર નિયંત્રણ કરીને ચીન વૈશ્વિક રાજકારણમાં પ્રભુત્વ મેળવી શકે છે. તે અન્ય દેશો પર દબાણ લાવવામાં પણ સફળ થઈ શકે છે. જ્યારે વિશ્વમાં ખાતર અને અનાજની અછત હશે ત્યારે ભાવ આસમાને પહોંચશે. ત્યારે ચીન તેના વિશાળ અનામતનો ઉપયોગ મોટા નફા માટે કરી શકે છે.
