ફ્રાન્સના વિદ્યાર્થીઓનો વિરોધઃ આ દિવસોમાં ફ્રાન્સમાં હજારો હાઈસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓ રસ્તાઓ પર વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. ઘણી જગ્યાએ શાળાના દરવાજા બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા, ડસ્ટબીન સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા અને પોલીસ સાથે ઘર્ષણ થયું હતું. જ્યારે સ્થિતિ વધુ વણસી ત્યારે પોલીસે કેટલીક જગ્યાએ ટીયર ગેસ અને રબરની ગોળીઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો. સોમવારથી અત્યાર સુધીમાં 5 હજારથી વધુ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. માત્ર શુક્રવારે જ લગભગ 1,747 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને 735 શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ પ્રભાવિત થઈ હતી. વિદ્યાર્થીઓએ હવે 6 ઓક્ટોબરે દેશવ્યાપી પ્રદર્શનની જાહેરાત કરી છે.
વિદ્યાર્થીઓના અસંતોષનું સૌથી મોટું કારણ શાળાઓમાં શિક્ષકોની અછત છે. ઘણી જગ્યાએ શિક્ષક લાંબો સમય ગેરહાજર રહે તો બદલીના શિક્ષક મળતા નથી. જેના કારણે મહત્વના વિષયોના વર્ગો પણ રદ કરવા પડે છે.
આ ઉપરાંત વિદ્યાર્થીઓ ભીડભાડવાળા વર્ગો અને શાળાઓની ખરાબ હાલતથી પણ પરેશાન છે. ઘણી શાળાઓમાં એક વર્ગમાં 30 થી 35 વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે. કેટલીક જગ્યાએ પાણીની સમસ્યા છે તો બીજી જગ્યાએ ગરમી અને જર્જરિત ઈમારતોની ફરિયાદો છે. શાળાના લાંબા સમયપત્રક અંગે પણ વિદ્યાર્થીઓમાં રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
આંદોલન ક્યાંથી શરૂ થયું?
આ ચળવળ 17 સપ્ટેમ્બરના રોજ પેરિસ નજીક ક્રેટમાં એન્ટોઈન ડી સેન્ટ-એક્સ્યુપરી હાઈ સ્કૂલથી શરૂ થઈ હતી. અહીં શિક્ષકો સ્ટાફ અને સંસાધનોની અછત સામે હડતાળ પર ઉતર્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓ પણ તેમના સમર્થનમાં બહાર આવ્યા હતા. બાદમાં વહીવટીતંત્ર વધારાનો સ્ટાફ અને અન્ય સુવિધાઓ આપવા સંમત થયું હતું, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં આંદોલન અન્ય વિસ્તારોમાં ફેલાઈ ગયું હતું.
ગરીબ વિસ્તારના વિદ્યાર્થીઓમાં કેમ વધુ રોષ છે?
આ આંદોલન માત્ર શાળાની સુવિધાઓનો મુદ્દો નથી. શિક્ષણમાં અસમાનતા પણ તેનું મોટું કારણ છે. પેરિસની આસપાસના ગરીબ પડોશના વિદ્યાર્થીઓ, ખાસ કરીને સીન-સેન્ટ-ડેનિસમાં, કહે છે કે તેઓ વધુ સારા વિસ્તારોમાં આવેલી શાળાઓ કરતાં ઓછી સુવિધાઓ મેળવે છે. ઘણી શાળાઓમાં શિક્ષકો, નર્સો અને સામાજિક કાર્યકરોની જગ્યાઓ પણ ખાલી છે.
ટિકટોકથી આંદોલનને વેગ મળ્યો
ચળવળના પ્રસારમાં સોશિયલ મીડિયાની પણ મોટી ભૂમિકા છે. વિદ્યાર્થીઓ ટીકટોક, સ્નેપચેટ, ઈન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપ પર પ્રદર્શનથી સંબંધિત વીડિયો અને માહિતી શેર કરી રહ્યા છે. પોલીસ સાથેની અથડામણ, આગચંપી અને શાળાઓમાં નાકાબંધીનો વીડિયો ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે આંદોલન અન્ય શહેરોમાં પહોંચી રહ્યું છે.
આંદોલને રાજકીય રંગ લીધો
રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીના થોડા મહિના પહેલા શરૂ થયેલું આ આંદોલન હવે સરકાર માટે મોટો પડકાર બની ગયો છે. સરકાર અને જમણેરી નેતાઓએ ડાબેરી પક્ષ લા ફ્રાન્સ ઇનસોમિસ (LFI) પર આંદોલનને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. પાર્ટીએ આરોપોને ફગાવી દીધા છે. એલએફઆઈના નેતા જીન-લુક મેલેન્ચોને વિદ્યાર્થીઓને ટેકો આપ્યો છે અને શાંતિપૂર્ણ દેખાવો માટે અપીલ કરી છે.
પોલીસની કાર્યવાહી પર પણ સવાલો ઉઠ્યા છે
પ્રદર્શનકારીઓ પર પોલીસ પર આગચંપી અને વસ્તુઓ ફેંકવાનો આરોપ છે. પોલીસ પર ટીયર ગેસ, રબર બુલેટ અને લાઠીનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ છે. શનિવાર સુધી 600થી વધુ પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે. શિક્ષણ મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર 65 શિક્ષણ કર્મચારીઓ પણ ઘાયલ થયા છે. 16 વર્ષીય વિદ્યાર્થીની આંખમાં ગંભીર ઈજાઓ થઈ હોવાના અહેવાલ પણ છે.
પેરિસના પોલીસ વડા પેટ્રિસ ફોરે જણાવ્યું હતું કે આંદોલન હવે તેના પ્રારંભિક આયોજકોના નિયંત્રણ હેઠળ નથી. સુરક્ષા એજન્સીઓને આશંકા છે કે 6 ઓક્ટોબરના પ્રદર્શનમાં હિંસા વધી શકે છે.
શું આ જૂની સમસ્યા છે?
શાળા ભંડોળ અને શિક્ષણમાં અસમાનતાની સમસ્યા ફ્રાન્સમાં જૂની છે. 1990ના દાયકામાં પણ હાઈસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓએ મોટું આંદોલન કર્યું હતું. શિક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, 2024 માં માધ્યમિક સ્તરના વિદ્યાર્થી પર સરેરાશ ખર્ચ લગભગ 11,660 યુરો હશે, જ્યારે 2010 માં તે લગભગ 11,910 યુરો હતો. 2026માં 3,256 શિક્ષકની જગ્યાઓ ઘટાડવા અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
2027ના બજેટમાં શિક્ષણ ખર્ચમાં 1.7 ટકાનો વધારો કરીને 65.53 અબજ યુરો કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. સરકારનું કહેવું છે કે વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ઘટી રહી છે, તેથી ખર્ચમાં વધારે વધારો થયો નથી. વિરોધીઓ તેને શાળાઓની વર્તમાન જરૂરિયાતો માટે પર્યાપ્ત માનતા નથી.
