કદાચ તેમને ખુદ પણ ખબર નથી કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ શું કહેશે. આ કારણે તેમના નિવેદનો પર ઘણી વાર શંકા રહે છે. હવે ઈરાનને જ જુઓ… શાંતિ સમજૂતીને લઈને સતત વિરોધાભાસી નિવેદનો આપવામાં આવે છે. એક દિવસ પહેલા તેણે દાવો કર્યો હતો કે તેહરાન સાથેની ડીલ ‘મોટા પ્રમાણમાં’ તૈયાર છે. પછી એવું લાગ્યું કે બધું બરાબર થઈ જશે. અટકળોનું બજાર ત્યારે પણ ગરમ હતું જ્યારે બીજા જ દિવસે ટ્રમ્પે કહ્યું કે કોઈ ઉતાવળ નથી અને જ્યાં સુધી ઈરાન સંપૂર્ણપણે અમેરિકન શરતોનું પાલન નહીં કરે ત્યાં સુધી પ્રતિબંધો યથાવત રહેશે.
માત્ર 24 કલાકમાં જ ટ્રમ્પના આ નિવેદનોથી વૈશ્વિક બજારોમાં ઉછાળો અને ઘટાડો બંને જોવા મળ્યા. શરૂઆતમાં તેમના આશાવાદી નિવેદનથી તેલના ભાવમાં ઘટાડો થયો અને એશિયન શેરબજારોમાં વધારો થયો, પરંતુ બાદમાં તેમના સાવચેતીભર્યા નિવેદને ફરીથી બજારોને અસ્થિર બનાવી દીધા. જોકે, ટ્રમ્પના નિવેદનોમાં આ ઉતાર-ચઢાવ નવા નથી. તાજેતરના દિવસોમાં એક તરફ તેમણે મંત્રણાને નિર્ણાયક વળાંક પર ગણાવી હતી, તો બીજી તરફ તેમણે સૈન્ય દબાણની ચેતવણી પણ આપી હતી. બીજી તરફ ભારતની મુલાકાતે આવેલા અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોએ તેને ‘મહત્વપૂર્ણ પરંતુ અંતિમ પ્રગતિ નથી’ ગણાવી હતી.
ટ્રમ્પના નિવેદનની બજારો પર અસર પડી છે
ટ્રમ્પના આ નિવેદનોની વૈશ્વિક બજારો પર સૌથી વધુ અસર થઈ રહી છે. તેલ, શેરો અને રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ દરેક નિવેદન સાથે બદલાઈ રહ્યા છે. નાણાકીય વિશ્લેષકો અને નીતિશાસ્ત્રના નિષ્ણાતો હવે પ્રશ્ન ઉઠાવી રહ્યા છે કે શું ટ્રમ્પના ભૌગોલિક રાજકીય નિવેદનો બજારની અસ્થિરતાને વેગ આપી રહ્યા છે. આંતરિક વેપાર અથવા કોઈપણ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિના કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી, તેમ છતાં, હિતોના સંઘર્ષો અને રાજકીય નિવેદનો અને બજાર પ્રવૃત્તિઓ વચ્ચેના સંભવિત સંબંધ અંગે ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે. તે જ સમયે, સમર્થકો તેને વ્યૂહાત્મક દબાણની કળા માને છે, જ્યારે ટીકાકારો કહે છે કે તે મૂંઝવણ પેદા કરી રહ્યું છે. ઉત્તર કોરિયા સાથેની તેમની પ્રથમ મુદતની મુત્સદ્દીગીરીની જેમ, ટ્રમ્પ ઈરાન મુદ્દે ધમકીઓ, આશાવાદ અને અનિશ્ચિતતાના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
તમને જણાવી દઈએ કે ઈરાનના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડાર, પરમાણુ કાર્યક્રમ, દરિયાઈ સુરક્ષા અને પ્રતિબંધોમાં રાહત જેવા મુદ્દા હજુ પણ વણઉકેલ્યા છે. હાલમાં સમજૂતીની શક્યતા અનિશ્ચિત છે, પરંતુ ટ્રમ્પના દરેક નિવેદન ચોક્કસપણે બજારોમાં હલચલ મચાવી રહ્યા છે. વૈશ્વિક રોકાણકારો હવે ટ્રમ્પના આગામી નિવેદનની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવની અનિશ્ચિતતા યથાવત છે.
