નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા વિનાશક પૂરે ભારે તબાહી મચાવી હતી. પરંતુ આ દુર્ઘટનાના લગભગ 5 મહિના પહેલા, વૈજ્ઞાનિકોએ હિમાલય ક્ષેત્રમાં વધતા ગ્લેશિયર્સ અને ગ્લેશિયલ સરોવરોના જોખમ વિશે ગંભીર ચેતવણી આપી હતી. માર્ચ 2026 માં, ઈન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર ઈન્ટીગ્રેટેડ માઉન્ટેન ડેવલપમેન્ટ (ICIMOD) એ હિંદુ કુશ હિમાલય પ્રદેશમાં હિમનદીઓની સ્થિતિ પર એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 2000 પછી ગ્લેશિયર પીગળવાનો દર બમણો થઈ ગયો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી હતી કે ઝડપથી પીગળતો બરફ, અસ્થિર પર્વતીય ઢોળાવ અને વધતા હિમનદી તળાવો ભવિષ્યમાં ફ્લેશ અને અત્યંત વિનાશક પૂરનું જોખમ વધારી શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, વર્તમાન આફત આ ચેતવણીઓની ગંભીરતા સામે લાવી છે. કુદરતી બંધના ભંગને કારણે જો હિમનદી તળાવો પાછળ સંગ્રહાયેલું પાણી અચાનક બહાર આવી જાય તો થોડીવારમાં નદીનું જળસ્તર કેટલાય મીટર વધી શકે છે. તેને ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ એટલે કે GLOF કહેવામાં આવે છે. જો કે, 26 ઓગસ્ટની ઘટના અંગે વૈજ્ઞાનિકોનું પ્રારંભિક મૂલ્યાંકન એ છે કે તેનું મુખ્ય કારણ પહેલાથી અસ્તિત્વમાં છે તે કોઈ હિમનદી સરોવર ફાટવું ન હતું, પરંતુ ગ્લેશિયરનો એક મોટો હિસ્સો ખૂબ ઊંચાઈએ તૂટવો અને નીચે પડવો, નદીનો માર્ગ અવરોધિત થઈ ગયો અને પછી અચાનક પાણીનો જોરદાર પ્રવાહ સર્જાયો. એટલે કે આ ખતરો માત્ર હિમનદી તળાવો પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ હિમનદીઓના અસ્થિર ઢોળાવ પણ અચાનક મોટી દુર્ઘટના સર્જી શકે છે.
બરફના નુકશાનની ગતિ ઝડપથી વધી
