ભારત નેપાળ: તાજેતરમાં નેપાળમાં ભયંકર પૂર આવ્યું ત્યારે ભારતે આગળ આવીને મદદ કરી હતી. ભારતે નેપાળને રાશનથી લઈને મેડિકલ સુવિધાઓ સુધી બધું જ પૂરું પાડ્યું. ભારતની મદદ મળ્યા બાદ નેપાળની આંખો ખુલી રહી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. નેપાળ અને ભારત વચ્ચેના સંબંધો ફરી પાટા પર આવી ગયા છે. વાસ્તવમાં કેટલાક સમયથી નેપાળ પણ ચીનના વખાણ કરતું હોય તેવું લાગતું હતું, પરંતુ હવે ખરાબ સમયમાં ભારત તરફથી મદદ મળ્યા બાદ તે પણ સમજી રહ્યું છે કે તેનો સાચો મિત્ર કોણ છે. નેપાળના વડાપ્રધાન બલેન શાહે એક મોટું પગલું ભરીને ચીનને આંચકો આપ્યો છે અને ભારતને મહત્વ આપ્યું છે. તેઓ ભારતની પ્રથમ દ્વિપક્ષીય મુલાકાત કરવા જઈ રહ્યા છે. તેઓ આવતા મહિને ભારત આવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. નવેમ્બરના ત્રીજા કે ચોથા સપ્તાહમાં યોજાનારી આ ત્રણ દિવસીય મુલાકાત બલેન શાહની પ્રથમ સત્તાવાર દ્વિપક્ષીય વિદેશ મુલાકાત હશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ભારત અને નેપાળ વચ્ચે સરહદ વિવાદ, હવાઈ માર્ગ, વેપાર વગેરે જેવા મુદ્દાઓ પર વાતચીત થઈ શકે છે.
બલેન શાહની આ મુલાકાત એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે કારણ કે તેમણે તેમના પ્રથમ દ્વિપક્ષીય પ્રવાસ માટે ચીનને બદલે ભારતની પસંદગી કરી છે. કદાચ તેઓને પણ તેમના પાડોશી ભારતનું મહત્વ સમજાયું હશે. કાઠમંડુ પોસ્ટના અહેવાલ મુજબ, બલેન શાહની ભારત મુલાકાત દરમિયાન મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સથી લઈને સરહદ વિવાદ અને પૂરને કારણે થયેલા નુકસાનના સમારકામ જેવા મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
સામાન્ય રીતે, નેપાળના વડા પ્રધાન તરીકે ચૂંટાયા પછી, તેમની પ્રથમ વિદેશ મુલાકાત ભારતની હોય છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નેપાળના તત્કાલીન પીએમ દ્વારા આવા કેટલાક નિવેદનો આપવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી ભારત સાથેના સંબંધોમાં તિરાડ પડી હતી. આ વિવાદો સરહદ વિવાદને લઈને પ્રકાશમાં આવ્યા હતા. શેર બહાદુર દેઉબા 2021માં COP26 માટે બ્રિટન ગયા હતા અને ત્યારબાદ 2024માં નેપાળમાં સત્તા પર આવ્યા બાદ ઓલીએ ભારતને બદલે ચીનને પસંદ કર્યું હતું. આ કારણે નેપાળની જૂની પરંપરા તૂટી ગઈ. જોકે, ઓલીએ દાવો કર્યો હતો કે ભારતે તેમને આમંત્રણ આપ્યું નથી. આ જ કારણ હતું કે તેઓ ભારતને બદલે ચીન ગયા હતા. હવે ફરી એકવાર નેપાળના પીએમ તેમની પ્રથમ દ્વિપક્ષીય મુલાકાત માટે ભારત આવવાના છે.
એક ઉચ્ચ સ્તરીય રાજદ્વારી સૂત્રએ પોસ્ટને જણાવ્યું કે તારીખો હજુ સુધી નક્કી કરવામાં આવી નથી. કેટલાક નેપાળી અને ભારતીય મીડિયા આઉટલેટ્સે અહેવાલ આપ્યો છે કે શાહ 23 થી 25 નવેમ્બર દરમિયાન ભારતમાં રહેશે, પરંતુ વડા પ્રધાન કાર્યાલય અને વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે કોઈ તારીખ નક્કી કરવામાં આવી નથી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ મુલાકાત ત્રણ દિવસ ચાલવાની ધારણા છે, અને શાહ નવી દિલ્હીથી આગળ જાય તેવી શક્યતા નથી. કે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અન્ય વરિષ્ઠ ભારતીય મંત્રીઓ સાથે પ્રતિનિધિમંડળ સ્તરની વાતચીત કરશે અને તેમને મળશે. નેપાળના વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે બંને પક્ષો વચ્ચે ઘણા કરારો અને સમજૂતીના મેમોરેન્ડમ પર હસ્તાક્ષર થવાની અપેક્ષા છે.
સરકારો ઇચ્છે છે કે પ્રવાસ ફળદાયી અને ફળદાયી બને
બલેન શાહે શપથ લીધા પછી તરત જ પીએમ મોદીએ તેમને પરસ્પર સંમત સમયે ભારત આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું. યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીના 81મા સત્ર માટે સપ્ટેમ્બરમાં શાહની અત્યાર સુધીની એકમાત્ર વિદેશ મુલાકાત ન્યુયોર્કની હતી. જોકે, આ પ્રવાસ દ્વિપક્ષીય પ્રવાસ નહોતો. આવી સ્થિતિમાં શાહની ભારત મુલાકાત દ્વિપક્ષીય હશે. આ જ સત્રમાં નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલે હાજરી આપી હતી. પરત ફર્યા બાદ, તેમણે પ્રવાસની તારીખની પુષ્ટિ કરી ન હતી અને માત્ર એટલું જ કહ્યું હતું કે તે યોગ્ય સમયે થશે. તેમણે કહ્યું કે બંને સરકારો ઈચ્છે છે કે આ મુલાકાત ઉપયોગી અને પરિણામલક્ષી બને.
