પાકિસ્તાનનું રાજકારણ ફરી એકવાર તણાવમાં છે. ખૈબર પખ્તુનખ્વામાં કથળતા શાસનને કારણે સ્થિતિ તંગ બની ગઈ છે. કાયદો અને વ્યવસ્થા નબળી હોવાનું કહેવાય છે અને સરહદી વિસ્તારોમાં કેન્દ્ર સરકારની પકડ ઓછી થઈ રહી હોવાની ચર્ચા છે. આ માહોલમાં કરાચીમાં એક મોટી બેઠક યોજાઈ હતી. એવા અહેવાલ છે કે ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવી રાષ્ટ્રપતિ આસિફ અલી ઝરદારીને મળવા બિલવાલ હાઉસ પહોંચ્યા હતા. બેઠક બંધ રૂમમાં થઈ હતી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ સામાન્ય સૌજન્યની બેઠક નહોતી.
વાસ્તવમાં નકવી સેના અને સરકાર વચ્ચે સેતુનું કામ કરે છે. તેથી તેની હાજરી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. બેઠકમાં ખૈબર પખ્તુનખ્વાની સ્થિતિ, કાયદો અને વ્યવસ્થા સુધારવાના પગલાં, વહીવટી ફેરફારો અને સરહદી વિસ્તારોમાં કેન્દ્રની સત્તાને મજબૂત કરવાના બંધારણીય માર્ગ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ખૈબર પખ્તુનખ્વા ચર્ચાના કેન્દ્રમાં કેમ છે?
ખૈબર પખ્તુનખ્વા પાકિસ્તાનનો એક પ્રાંત છે જે અફઘાનિસ્તાનની સરહદે છે. અહીં સુરક્ષા પડકારો જૂના છે. કેન્દ્રનો આરોપ છે કે પ્રાંતીય વહીવટીતંત્ર કેન્દ્રને સંપૂર્ણ સહકાર આપી રહ્યું નથી. પેશાવરમાં કેન્દ્રીય અને પ્રાંતીય અધિકારીઓ વચ્ચે અથડામણના વારંવાર અહેવાલો છે. આના કારણે આતંકવાદને રોકવાના કામ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વચ્ચે તાલમેલ બગડે તેવી સંભાવના છે. કેન્દ્રીય અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જો રાજ્યનું બંધારણીય તંત્ર કામ કરવાનું બંધ કરે એટલે કે સરકાર સામાન્ય રીતે કાયદો ચલાવવામાં અસમર્થ હોય તો કેન્દ્ર હસ્તક્ષેપ કરી શકે છે. આ કારણોસર કલમ 232 અને 234 પર ચર્ચા જોરમાં છે.
કલમ 232 અને 234 શું છે?
વાસ્તવમાં, કલમ 232 કટોકટી સાથે સંબંધિત છે. કલમ 234 એ પરિસ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે જ્યારે પ્રાંતમાં બંધારણીય હુકમ તૂટી જાય છે. ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ રાજ્યપાલ શાસન લાદી શકે છે. તેનો અર્થ છે પ્રાંતીય સરકાર પાસેથી સત્તા લેવી અને કેન્દ્ર દ્વારા નિયુક્ત રાજ્યપાલ દ્વારા સરકાર ચલાવવી. કરાચીની બેઠકમાં આ કાયદાકીય વિકલ્પો પર ચર્ચા થઈ હોવાના અહેવાલ છે. કેન્દ્રના કાનૂની નિષ્ણાતો એ તપાસ કરી રહ્યા છે કે શું વહીવટી અસહકાર અને વધતી સુરક્ષા ઘટનાઓ કેન્દ્રના હસ્તક્ષેપ માટે પૂરતું કારણ આપે છે. જો કે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો નથી. પરંતુ આ બેઠકથી સ્પષ્ટ થાય છે કે કેન્દ્ર ખૈબર પખ્તુનખ્વાની સ્થિતિને સામાન્ય મામલો નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે સંબંધિત મામલો માને છે.
કાયદો અને વ્યવસ્થા અને સરહદી વિસ્તારો
ન્યૂઝ 18ના અહેવાલ મુજબ, બેઠકનો મોટો હિસ્સો કાયદો અને વ્યવસ્થા સુધારવા પર હતો. સૂત્રોનું કહેવું છે કે અસ્થિર સરહદી વિસ્તારોમાં કેન્દ્રની પકડ નબળી પડવાની ફરિયાદો મળી છે. આવા વિસ્તારોમાં પ્રશાસન, પોલીસ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ વચ્ચે તાલમેલનો અભાવ જોખમી માનવામાં આવે છે. તેથી, તે માત્ર પેશાવરની ખુરશીઓની વાત ન હતી. સરહદની નજીકના વિસ્તારોમાં કેન્દ્રની ભૂમિકા કેવી રીતે વધારવી તે અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે જો પ્રાંતીય સ્તરે સહયોગ નહીં મળે તો કેન્દ્રને બંધારણીય માર્ગ અપનાવવો પડી શકે છે. આ જ કારણ છે કે રાજ્યપાલ શાસનનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખવામાં આવ્યો છે.
