વૈશ્વિક મંચો પર પોતાને ‘મધ્યસ્થી’ તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહેલું પાકિસ્તાન હવે ગંભીર સ્થાનિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનના ઉર્જા અને નાણા મંત્રાલય તરફથી એક નિવેદન સામે આવ્યું છે, જેનાથી સમગ્ર દેશમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે દેશમાં માત્ર 5-7 દિવસના ક્રૂડ ઓઈલનો ભંડાર બચ્યો છે, જ્યારે ડીઝલ અને એલપીજી જેવા અન્ય ઈંધણનો સ્ટોક પણ થોડા અઠવાડિયામાં જ ખતમ થઈ શકે છે.
કટોકટીનું મૂળ: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું બંધ
પાકિસ્તાનમાં આ અચાનક ઉર્જા સંકટનો સીધો સંબંધ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ સાથે છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે ઈરાને હોર્મુઝને વેપારી જહાજો માટે લગભગ બંધ કરી દીધું છે. વિશ્વના લગભગ 20% ક્રૂડ ઓઈલ આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. પાકિસ્તાન તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે મુખ્યત્વે ગલ્ફ દેશો (સાઉદી અરેબિયા, કુવૈત વગેરે) માંથી આયાત પર નિર્ભર છે. માર્ગ બંધ થવાથી અને જહાજોની અછતને કારણે સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે પડી ભાંગી છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રીની કબૂલાત અને વર્તમાન પરિસ્થિતિ
પાકિસ્તાનના કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકે ઈરાન-યુએસ સંઘર્ષ સંબંધિત વર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય ચિંતાઓ વચ્ચે દેશના ઈંધણના ભંડાર પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સામા ટીવી પર બોલતા, તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે યુદ્ધ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થાય તેવું લાગતું નથી, વૈશ્વિક ઉર્જા બજારોમાં ભારે અનિશ્ચિતતા ઊભી કરે છે.
મંત્રીએ કાર્યક્રમ દરમિયાન એક ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ કર્યો હતો કે પાકિસ્તાનની ઊર્જા પ્રણાલી હાલમાં બાહ્ય આંચકાઓ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં અત્યારે માત્ર 5 થી 7 દિવસનું ક્રૂડ ઓઈલ છે. તેનાથી પણ વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે પાકિસ્તાન પાસે એક દિવસનું પણ પેટ્રોલ રિઝર્વ નથી. જ્યારે ડીઝલનો સ્ટોક 26-28 દિવસ માટે પૂરતો છે અને એલપીજીનો સ્ટોક માત્ર 15 દિવસ માટે પૂરતો છે. પાકિસ્તાન એરલાઇન્સ માટે સત્તાવાર રીતે ઇંધણની અછતની ચેતવણી (નોટમ) જારી કરનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો છે.
અલી પરવેઝ મલિકે વૈશ્વિક બજારોમાં ભારે અસ્થિરતા તરફ ધ્યાન દોર્યું અને કહ્યું કે દુબઈના ક્રૂડના ભાવ ઈતિહાસમાં ક્યારેય પણ $170 જેટલા ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યા ન હતા. આ અસ્થિરતાને જોતા દેશની ઉર્જા સંગ્રહ ક્ષમતાને મજબૂત કરવી હવે તાતી જરૂરિયાત બની ગઈ છે.
