માલદીવમાં વધી રહેલા આર્થિક તણાવ વચ્ચે, ભારત સરકાર ચલણ સ્વેપ સુવિધાને વિસ્તારવા માટે માલદીવની વિનંતી પર વિચાર કરી રહી છે. જો કે, હાલના નિયમો અને કડક શરતોને કારણે, આ વિનંતી સ્વીકારવી ભારત માટે રાજદ્વારી અને તકનીકી રીતે પડકારરૂપ બની ગયું છે. માલદીવ હાલમાં જંગી આંતરરાષ્ટ્રીય દેવું અને ઘટતા વિદેશી મુદ્રા ભંડારને કારણે ગંભીર નાણાકીય દબાણ હેઠળ છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષે પર્યટન અને ઊર્જા ખર્ચને અસર કરીને માલદીવને વધુ બરબાદ કરી દીધું છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, માલદીવે ફરી ભારતને કરન્સી સ્વેપ સુવિધા વધારવાનો અનુરોધ કર્યો છે. પરંતુ ભારતીય નિયમો મુજબ, બે ઉપાડ વચ્ચે કૂલિંગ-ઓફ (નિશ્ચિત સમયનું અંતર) હોવું ફરજિયાત છે. આ ઉપરાંત, રોલ-ઓવર (લોનની મુદત લંબાવવી) માટે પણ એક નિશ્ચિત મર્યાદા છે. આ ટેકનિકલ કારણોને લીધે ભારત માટે ફરીથી મદદ પૂરી પાડવી સરળ નથી. જો ભારત આ વખતે એક્સ્ટેંશન આપવામાં અસમર્થ છે, તો ટૂંકા ગાળામાં માલદીવની નાણાકીય સ્થિતિ વધુ બગડી શકે છે.
ભારતનો અત્યાર સુધીનો સહયોગ
માલદીવની સમસ્યાઓના નિવારણ માટે ભારતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઘણા અસાધારણ પગલાં લીધા છે. ભારતે ઓક્ટોબર 2024માં $400 મિલિયનની કરન્સી સ્વેપ સુવિધા પૂરી પાડી હતી, જે કડક નિયમો હોવા છતાં બે વાર ફેરવવામાં આવી હતી. ભારતે $50 મિલિયનના બે વ્યાજમુક્ત ટ્રેઝરી બિલનો સમયગાળો મે અને સપ્ટેમ્બર 2025માં એક વર્ષ સુધી લંબાવ્યો. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે $565 મિલિયનની ‘લાઈન ઑફ ક્રેડિટ’ અને જુલાઈ 2025માં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની માલદીવની મુલાકાત દરમિયાન જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
નિર્ણાયક સમયમાં માલદીવનું અર્થતંત્ર
રેટિંગ એજન્સીઓ અનુસાર માલદીવની સ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક છે. ફિચ રેટિંગ્સે માલદીવનું સાર્વભૌમ રેટિંગ ‘CC’ પર રાખ્યું છે, જે ડેટ ડિફોલ્ટની ઊંચી સંભાવના દર્શાવે છે. મૂડીઝે તેનું ‘CAA2’ રેટિંગ પણ જાળવી રાખ્યું છે.
માલદીવે એપ્રિલ 2026માં લગભગ $1 બિલિયનનું દેવું ચૂકવવાનું હતું, જેમાં $500 મિલિયન સુકુક બોન્ડ અને ભારત સાથે $400 મિલિયન કરન્સી સ્વેપનો સમાવેશ થાય છે. માલદીવ સરકારે 1 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ તેના સાર્વભૌમ વિકાસ ભંડોળમાંથી સુકુક બોન્ડની ચૂકવણી કરી હતી, પરંતુ તેના કારણે તેના વિદેશી વિનિમય અનામતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.
