2050 સુધીની વસ્તી: સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ‘વર્લ્ડ પોપ્યુલેશન પ્રોસ્પેક્ટ્સ 2024’ના ડેટાએ ભવિષ્યનું ચોંકાવનારું ચિત્ર રજૂ કર્યું છે. આ મુજબ, વર્ષ 2050 સુધીમાં વિશ્વની વસ્તીમાં લગભગ 1.4 અબજ લોકોનો વધારો થવાની ધારણા છે, પરંતુ આ વધારો સમગ્ર વિશ્વમાં એકસરખો નહીં હોય, બલ્કે કેટલાક દેશોમાં વસ્તી વૃદ્ધિમાં જોરદાર ઉછાળો નોંધવામાં આવશે, જ્યારે કેટલાક દેશોમાં વસ્તી વૃદ્ધિ મૌન બની જશે અને ત્યાં વસ્તી વધવાને બદલે ઘટશે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 2050 સુધીમાં વિશ્વના કેટલાક દેશો વસ્તીના બોજમાં દબાઈ જવાના છે, જ્યારે વિશ્વની ઘણી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ તેમની વસ્તી ગુમાવવાનો ડર છે. આ ફેરફારો આગામી દાયકાઓમાં સમગ્ર વિશ્વમાં શ્રમ બજારો, આર્થિક વૃદ્ધિ અને અન્ય પરિબળોને પુન: આકાર આપશે.
આફ્રિકામાં ‘વસ્તી વિસ્ફોટ’
રિપોર્ટ અનુસાર, આગામી દાયકાઓમાં વસ્તી વૃદ્ધિનું મુખ્ય કેન્દ્ર સબ-સહારન આફ્રિકા હશે. વિશ્વના 10 સૌથી ઝડપથી વિકસતા વસ્તીવાળા દેશો આ પ્રદેશમાં છે. કોંગો (ડીઆરસી) આ બાબતમાં સૌથી આગળ રહેવા જઈ રહ્યું છે, જે 2050 સુધીમાં સૌથી વધુ વસ્તી વૃદ્ધિ જોવાનું અનુમાન છે. રિપોર્ટ અનુસાર, 2050 સુધીમાં, કોંગો (ડીઆરસી) ની વસ્તીમાં 100 મિલિયનથી વધુ લોકો ઉમેરવાની અપેક્ષા છે. આ 2025ની સરખામણીમાં લગભગ 93 ટકાનો વધારો છે.
સબ-સહારન આફ્રિકાના અન્ય દેશો જ્યાં વસ્તી ઝડપથી વધવાનો અંદાજ છે તેમાં નાઇજર, અંગોલા અને સોમાલિયા જેવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં આગામી 25 વર્ષમાં વસ્તી લગભગ બમણી થવાની ધારણા છે. તેનું મુખ્ય કારણ ઉચ્ચ પ્રજનન દર અને બાળ મૃત્યુદરમાં મોટો ઘટાડો છે. વસ્તી વિસ્ફોટ આ દેશોમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રોજગાર માટે પડકારો પેદા કરી શકે છે પરંતુ આર્થિક વિસ્તરણ માટે નવી તકો પણ ઊભી કરશે.
સંકોચાઈ રહેલી મહાસત્તાઓ: ચીન-જાપાન કટોકટીમાં
જ્યાં એક તરફ આફ્રિકામાં વસ્તી વધી રહી છે, તો બીજી તરફ વિશ્વની મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થાઓ વસ્તી વિષયક પતન તરફ આગળ વધી રહી છે. વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા ચીન માટે 25 વર્ષ પછીના આંકડા ડરામણા છે. એક અંદાજ મુજબ 2050 સુધીમાં ચીનની વસ્તી 15 કરોડથી વધુ ઘટી જશે. 2025માં ચીનની વસ્તી 141.6 કરોડ હતી, જે 2050 સુધીમાં ઘટીને 126 કરોડ થવાની ધારણા છે. આ લગભગ 11 ટકાનો ઘટાડો છે. જાપાનમાં પણ 2050 સુધીમાં વસ્તીમાં 14 ટકાનો ઘટાડો થવાની ધારણા છે. 2025 સુધીમાં ત્યાંની વસ્તી 12.3 કરોડ હતી જે 2050માં ઘટીને 10.5 કરોડ થવાનો અંદાજ છે.
