પાકિસ્તાન પોતાની નૌકાદળની તાકાત વધારવા અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવા માટે એક મોટી વ્યૂહાત્મક યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ પાકિસ્તાને ચીનમાં બનેલી તેની નવી ‘હંગોર-ક્લાસ’ સબમરીન કરાચીમાં કાર્યરત કરી છે. હવે પાકિસ્તાની નેવીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ તેને બંગાળની ખાડીમાં તૈનાત કરીને તેની હાજરી જાળવવાની વાત કરી રહ્યા છે. 1971ના યુદ્ધ અને બાંગ્લાદેશની રચના પછી આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે પાકિસ્તાન આ ક્ષેત્રમાં અર્થપૂર્ણ નૌકાદળની હાજરી સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
‘હેંગોર’ સબમરીનની વિશેષતા અને ઐતિહાસિક મહત્વ
પાકિસ્તાન તેની જૂની ‘અગોસ્ટા’ સબમરીનને બદલવા માટે કુલ આઠ ‘હંગોર-ક્લાસ’ સબમરીનને તેના કાફલામાં સામેલ કરવાની યોજના ધરાવે છે. એપ્રિલમાં ચીનમાં શરૂ કરાયેલી પ્રથમ સબમરીન ‘PNS હેંગોર’ તાજેતરમાં કરાચી આવી પહોંચી છે. ચીન દ્વારા બનાવવામાં આવેલી આ સબમરીન એર-ઈન્ડીપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન (AIP) ટેક્નોલોજીથી સજ્જ હશે, જે તેમને પરંપરાગત સબમરીન કરતાં વધુ સમય સુધી પાણીની અંદર રહેવાની મંજૂરી આપે છે અને રડાર પર ટ્રેક કરવા માટે અત્યંત મુશ્કેલ છે.
‘હંગોર’ નામનું પાકિસ્તાન માટે ખૂબ જ ઐતિહાસિક અને સાંકેતિક મહત્વ છે, કારણ કે વાસ્તવિક PNS હંગોરે 1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય યુદ્ધ જહાજ INS ખુકરીને અરબી સમુદ્રમાં ડૂબી દીધી હતી. આઝાદી પછીના યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય નૌકાદળના યુદ્ધ જહાજના ડૂબી જવાની આ પ્રથમ ઘટના હતી અને તે પાકિસ્તાની નૌકાદળના સૌથી પ્રખ્યાત હુમલાઓમાંની એક હતી. જો કે, INS ખુકરીના ડૂબવાથી 1971ના યુદ્ધના પરિણામ પર કોઈ ખાસ અસર થઈ ન હતી. પાકિસ્તાનને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ભારતે તેના બે ટુકડા કરી નાખ્યા. ભારતીય દળોએ જમીન, હવાઈ અને સમુદ્ર પર પાકિસ્તાનીઓને ખરાબ રીતે હરાવ્યા અને બાંગ્લાદેશને આઝાદ કરવામાં મદદ કરી.
બાંગ્લાદેશ કનેક્શનને સમજો
ઈન્ડિયા ટુડેના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાન નેવીના કોમોડોર ઉમર ફારુકે ચીનથી પરત ફરતી વખતે શ્રીલંકામાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન નવી સબમરીનને “ગેમ ચેન્જર” ગણાવી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ સબમરીનને સામેલ કરવાથી ઈસ્લામાબાદને બંગાળની ખાડીમાં તેની પહોંચ અને હાજરી જાળવી રાખવાની ક્ષમતા મળશે.
