નવી દિલ્હી. ભારતીય ટ્રેક એન્ડ ફિલ્ડના ઈતિહાસમાં મિલ્ખા સિંહનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે નોંધાયેલું છે. પાકિસ્તાનથી શરણાર્થી તરીકે ભારત આવેલા મિલ્ખા સિંહે સખત મહેનત અને દૃઢ નિશ્ચયથી દોડીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સફળતા મેળવી. મિલ્ખા સિંહે તેમના જીવનમાં ઘણી સફળતા અને સન્માનો હાંસલ કર્યા હતા, પરંતુ એક સિદ્ધિ એવી હતી જે ન હાંસલ કરવાનો અફસોસ કરીને તેઓ આ દુનિયા છોડી ગયા. મિલ્ખા સિંહનો જન્મ 20 નવેમ્બર 1929ના રોજ ગોવિંદપુરા, પંજાબ (હાલમાં પાકિસ્તાનનો ભાગ)માં થયો હતો. 1947માં જ્યારે ભારત-પાકિસ્તાનનું વિભાજન થયું ત્યારે મિલ્ખા સિંહ શરણાર્થી તરીકે ભારત આવ્યા હતા. કેટલાક દિવસો સુધી, તેમને દિલ્હીના પુરાણા કિલા સ્થિત શરણાર્થી શિબિરમાં અને પછી શાહદરા ખાતે પુનર્વસન કોલોનીમાં રહેવું પડ્યું. મિલ્ખા સિંહને નાનપણથી જ દોડવાનો શોખ હતો અને ભારત આવ્યા બાદ અને તમામ મુશ્કેલીઓ વચ્ચે પણ આ શોખ ઓછો થયો ન હતો. 1951માં તેઓ ભારતીય સેનામાં જોડાયા. સેનામાં જોડાયા બાદ તેને ખબર પડી કે દોડમાં તે ઓલિમ્પિક જેવા મોટા મંચ પર દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે અને પોતાની ક્ષમતા બતાવી શકે છે.
સેનાએ સિંહને તેમની ક્ષમતા દર્શાવવાની તક આપી, જે તેમના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક સાબિત થયો. તેણે 1958 એશિયન ગેમ્સમાં 200 અને 400 મીટર રેસમાં ગોલ્ડ મેડલ, 1958 કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ગોલ્ડ મેડલ, 1962 એશિયન ગેમ્સમાં 400 મીટર અને 1600 મીટર રિલે રેસમાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો. તેણે 1958માં કટક નેશનલ ગેમ્સમાં 200 અને 400 મીટરમાં ગોલ્ડ મેડલ પણ જીત્યો હતો. તેણે 1964માં કલકત્તા નેશનલ ગેમ્સમાં 400 મીટરમાં સિલ્વર મેડલ જીત્યો હતો. મિલ્ખા સિંહ કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં દેશ માટે મેડલ જીતનાર પ્રથમ દોડવીર હતો.
1960 માં, વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુની વિનંતી પર, તેમણે પાકિસ્તાનના અબ્દુલ ખાલિક સાથે દોડની સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો અને જીત્યો. મિલ્ખા સિંહની ઝડપ જોઈને પાકિસ્તાનના તત્કાલિન જનરલ અયુબ ખાન ખૂબ જ પ્રભાવિત થયા અને તેમને ‘ફ્લાઈંગ શીખ’નું બિરુદ આપ્યું.
મિલ્ખા સિંહે ત્રણ વખત ઓલિમ્પિકમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. તેણે 1956 મેલબોર્ન ઓલિમ્પિક્સ, 1960 રોમ ઓલિમ્પિક્સ અને 1964 ટોક્યો ઓલિમ્પિક્સમાં ભાગ લીધો હતો. 1960 માં, તેણે મેડલ જીતવાની તકને ઓછા માર્જિનથી ગુમાવી દીધી અને ચોથું સ્થાન મેળવ્યું. મિલ્ખા સિંહને આખી જિંદગી ઓલિમ્પિકમાં મેડલ ન જીતવાનો અફસોસ હતો. આ નિરાશા તેમણે ઘણી વખત જાહેરમાં વ્યક્ત કરી હતી. તે અન્ય ભારતીય એથ્લેટ ટ્રેક અને ફિલ્ડમાં ઓલિમ્પિક સુવર્ણ જીતે તેવી પણ ઈચ્છા ધરાવે છે. નીરજ ચોપડાએ ટોક્યો ઓલિમ્પિકમાં ભાલામાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો ત્યારે તેનું સપનું પૂરું થયું. પરંતુ નીરજની આ સફળતાના થોડા દિવસો પહેલા જ મિલ્ખા સિંહે આ દુનિયાને અલવિદા કહી દીધું હતું.
ભારત સરકારે મિલ્ખા સિંહને તેમની સિદ્ધિઓ માટે 1959માં પદ્મશ્રી એવોર્ડથી સન્માનિત કર્યા હતા. કોવિડને કારણે 18 જૂન 2021ના રોજ 91 વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું હતું.
–IANS
આ પણ વાંચો – અખબાર પહેલા તમારા રાજ્ય/શહેરના સમાચાર વાંચવા માટે ક્લિક કરો.
