ભારત અને પાડોશી દેશ નેપાળ વચ્ચેના સંબંધોમાં લાંબા સમયથી ઉતાર-ચઢાવ ચાલી રહ્યા છે. તાજેતરમાં ગેન્જી ક્રાંતિ બાદ સત્તામાં આવેલી બલેન શાહ સરકારે પણ ભારત સાથેના સંબંધો પ્રત્યે બહુ ઉષ્મા દાખવી ન હતી. હવે ટી બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયાએ આવો નિર્ણય લીધો છે, જેના કારણે નેપાળમાં ડઝનબંધ ચાની ફેક્ટરીઓ ઠપ્પ થઈ ગઈ છે. નેપાળી મીડિયા અનુસાર, આ ફેક્ટરીઓએ ઉત્પાદન બંધ કરી દીધું છે અને સરકારને અપીલ કરી છે કે તે ભારત સાથે વાત કરીને આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવે.
વાસ્તવમાં, આ આખો મામલો ભારતીય ટી બોર્ડ સાથે જોડાયેલો છે જે દેશમાં આવતી ચાની ગુણવત્તા પરીક્ષણ માટેના નિયમોને વધુ કડક બનાવે છે. બોર્ડનું કહેવું છે કે તે એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે ભારતમાં જે પણ ચા આવે છે તે ગુણવત્તાના માપદંડોને પૂર્ણ કરે છે. તેના કારણે ભારતમાં આવતી ઘણી ટન ચા હજુ પણ ગુણવત્તા કેન્દ્રો પર અટવાયેલી છે. બીજી તરફ નેપાળના ચાપા અને અન્ય વિસ્તારોમાં ફેક્ટરીઓમાં મોટી માત્રામાં સ્ટોક પડેલો છે. જેના કારણે તેમનું કામ અટકી ગયું છે. કારણ કે ભારત આ ફેક્ટરીઓમાંથી માલનો સૌથી મોટો ખરીદનાર છે, જ્યારે માલ ભારતમાં જતો બંધ થઈ ગયો છે, ત્યારે અહીં સંકટ વધી ગયું છે.
ભારતીય ટી બોર્ડનું નિવેદન
ભારતીય ચા બોર્ડના વાઇસ ચેરમેન સી. મુરુગને જણાવ્યું હતું કે, “અમે ભારતમાં આવતી તમામ ચાના 100 ટકા પરીક્ષણનો આદેશ આપ્યો છે. આમાં નેપાળની ચાનો સમાવેશ થાય છે.” તેમણે કહ્યું કે ભારતીય ગ્રાહકોની સુરક્ષા અને ગુણવત્તાના ધોરણોને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. આ નિયમ માત્ર વિદેશી ચા પર જ નહીં પરંતુ ભારતીય ચા પર પણ લાગુ થશે.
નેપાળમાં ચા ઉત્પાદકોએ શું કહ્યું?
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, નેપાળ દર વર્ષે ભારતમાં લગભગ 5 અબજ નેપાળી રૂપિયાની ચાની નિકાસ કરે છે. હવે જ્યારે ભારતમાં ચા અંગેના નિયમો કડક કરવામાં આવ્યા છે, ત્યારે નેપાળની ચાની ફેક્ટરીઓમાં કામ કરતા કામદારો અને કાચા માલનું ઉત્પાદન કરતા ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ વધી છે. કારખાનાઓમાં મોટા પ્રમાણમાં માલ પડયો છે જેના કારણે લોકોને ભારે મુશ્કેલી પડી રહી છે. નેપાળ ટી પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશનનું કહેવું છે કે ભારત દ્વારા બનાવવામાં આવેલા આ નવા નિયમોને કારણે તેઓ મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. બુધવારે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સનું આયોજન કરીને નેપાળના ચા ઉત્પાદકોએ બેલેન સરકારને આ મુદ્દે ભારત સરકાર સાથે વાત કરવાની અપીલ કરી છે. એટલું જ નહીં, તેણે ભારતીય બજારના વિકલ્પ તરીકે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ સાથે વાત કરવાની પહેલ કરવાનું પણ કહ્યું છે.
નેપાળ સરકારે પણ આ મુદ્દે પોતાનું નિવેદન જાહેર કર્યું છે. નેપાળના કૃષિ પ્રધાન ગીતા ચૌધરીએ કહ્યું કે સરકાર આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે રાજદ્વારી અને તકનીકી સ્તરે ચર્ચા કરી રહી છે. ચાના નિકાસકારોની આ સમસ્યા ટૂંક સમયમાં ઉકેલાશે.
