હોર્મુઝ ટોલ: ઈરાને ફરી એકવાર હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ડ્યૂટી વસૂલવાની માંગનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે. બેઇજિંગમાં ઈરાનના રાજદૂતે શનિવારે જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજોને નવી “સેવા ફી” વસૂલવામાં આવશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ઈરાન તેના મિત્ર દેશોને વિશેષ છૂટ આપવા પર વિચાર કરશે.
આ મુદ્દો લાંબા સમયથી ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વિવાદનું કારણ છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર કોઈ ફી સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. ઈરાનનો દાવો છે કે આ તેના અધિકારક્ષેત્ર અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલો મામલો છે.
60 દિવસ ડિસ્કાઉન્ટ કરાર
ગત મહિને ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે એક સમજૂતી (એમઓયુ) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, જે અંતર્ગત કોમર્શિયલ જહાજોને 60 દિવસ માટે કોઈપણ ડ્યૂટી વિના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. જો કે, 60 દિવસ પછી નિયમો શું હશે તે અંગે હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટતા નથી.
ઓમાન સાથે વાટાઘાટો
ઈરાનના રાજદૂત અબ્દુલ રેઝા રહેમાનીએ બેઈજિંગમાં વર્લ્ડ પીસ ફોરમ દરમિયાન જણાવ્યું કે આ જળમાર્ગ માટે નવી વ્યવસ્થા પર ઓમાન સાથે વાતચીત ચાલી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે હોર્મુઝ એક એવો વિસ્તાર છે જે ઈરાનના પ્રાદેશિક જળસીમા સાથે જોડાયેલો છે, તેથી અહીં “સર્વિસ ફી” વસૂલવી સ્વાભાવિક છે.
તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેને ટોલ ટેક્સ તરીકે ન જોવું જોઈએ, પરંતુ તે એક પ્રકારની સર્વિસ ફી હશે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલો અત્યંત સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ છે. તે પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાન સમુદ્ર અને આગળ હિંદ મહાસાગર સાથે જોડે છે.
તેને વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા માર્ગ માનવામાં આવે છે, કારણ કે ખાડી દેશોમાંથી ઉત્પાદિત લગભગ તમામ તેલ અને ગેસ આ માર્ગ દ્વારા બાકીના વિશ્વમાં પહોંચે છે. વૈશ્વિક ઊર્જા વેપારનો મોટો હિસ્સો આ જળમાર્ગ પર નિર્ભર છે.
મૈત્રીપૂર્ણ દેશોને છૂટ મળશે
ઈરાની રાજદૂતે વધુમાં કહ્યું કે નવા પ્રસ્તાવમાં એવા દેશોને વિશેષ છૂટ આપવામાં આવશે જેઓ ઈરાન સાથે સારા સંબંધો ધરાવે છે અને મુશ્કેલ સમયમાં તેને સાથ આપે છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આ નવી સિસ્ટમમાં માત્ર ફી જ નહીં, પરંતુ જહાજોની સુરક્ષા, ટ્રાફિક મોનિટરિંગ અને પર્યાવરણ સંબંધિત પડકારોને હેન્ડલ કરવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
સલામતી અને પર્યાવરણીય મુદ્દાઓ
ઈરાનનું કહેવું છે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી દરરોજ મોટી સંખ્યામાં જહાજો પસાર થાય છે, જેના કારણે સુરક્ષા અને પર્યાવરણ પર પણ દબાણ આવે છે. તેથી આ વ્યવસ્થાને વધુ વ્યવસ્થિત કરવાની જરૂર છે.
હાલમાં આ પ્રસ્તાવ વાટાઘાટના તબક્કે છે અને તેના પર અંતિમ નિર્ણય લેવાનો બાકી છે.
આ પણ વાંચો- ખમેનીના અંતિમ સંસ્કારમાં 3000 લોકોના મોતની આશંકા, કબરો તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે! ઈરાન શેનાથી ડરે છે?
