ઈરાનની એક અદાલતે નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા અને અગ્રણી માનવાધિકાર કાર્યકર્તા નરગીસ મોહમ્મદીને છ વર્ષની જેલની સજા ફટકારી છે. તેના વકીલ મુસ્તફા નીલીએ રવિવારે (8 ફેબ્રુઆરી) કહ્યું કે આ સજા ‘કાવતરું ઘડવા અને ગુનો કરવા માટે એકઠા કરવાના’ આરોપમાં આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત તેના પર બે વર્ષ માટે દેશ છોડવા પર પણ પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, પ્રચાર પ્રવૃતિઓ માટે દોઢ વર્ષની વધારાની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી છે, જે કુલ સજા સાત વર્ષથી વધુ થઈ ગઈ છે. તેને દક્ષિણ ખોરાસાન પ્રાંતના પૂર્વીય શહેર ખોસફમાં બે વર્ષ માટે દેશનિકાલ કરવામાં આવશે.
ઈરાનના કાયદા અનુસાર, જેલની સજા એક સાથે ચાલે છે, તેથી સૌથી લાંબી સજા અસરકારક ગણવામાં આવશે. જોકે, વકીલે કહ્યું કે આ નિર્ણય અંતિમ નથી અને તેની સામે અપીલ કરી શકાય છે. તેણે આશા વ્યક્ત કરી કે મોહમ્મદીની ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ (જેમાં તાજેતરના ટ્યુમર દૂર કરવા અને હાડકાના ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સહિત)ને કારણે તેને સારવાર માટે કામચલાઉ જામીન પર મુક્ત કરવામાં આવી શકે છે.
53 વર્ષીય નરગીસ મોહમ્મદી ઈરાનમાં મૃત્યુદંડ સામે, મહિલાઓ માટે ફરજિયાત હિજાબ/ડ્રેસ કોડ વિરુદ્ધ અને રાજકીય કેદીઓના અધિકારો માટે છેલ્લા 25 વર્ષથી લડત ચલાવી રહી છે. આ સમય દરમિયાન તેની વારંવાર ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, અને કુલ 31 વર્ષથી વધુની જેલ અને 154 કોરડા મારવાની સજા ફટકારવામાં આવી હતી, જો કે કોરડાઓ હજુ સુધી લાગુ કરવામાં આવ્યા નથી. તેણીએ છેલ્લા દાયકાનો મોટાભાગનો સમય જેલમાં વિતાવ્યો હતો અને 2015 થી તે તેના જોડિયા બાળકોને (જે પેરિસમાં રહે છે) ને મળી શકી નથી.
ડિસેમ્બર 2024માં સ્વાસ્થ્યના કારણોસર તેમને થોડા સમય માટે મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તાજેતરમાં (ડિસેમ્બર 2025) માનવ અધિકારના વકીલની શોકસભામાં હાજરી આપતી વખતે ફરીથી હિંસક રીતે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જેલમાં પણ તે ચૂપ ન રહી. ફેબ્રુઆરી 2026 ની શરૂઆતમાં તેણે તેની ‘ગેરકાયદેસર અટકાયત’ અને રાજકીય કેદીઓની દુર્દશા તરફ ધ્યાન દોરવા ભૂખ હડતાળ શરૂ કરી.
તમને જણાવી દઈએ કે તેમને 2023માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. આ પુરસ્કાર મુખ્યત્વે ઈરાનમાં મહિલાઓ પર થતા ત્રાસ, ફાંસીની સજા અને રાજકીય દમન વિરુદ્ધના તેમના અભિયાન માટે આપવામાં આવ્યો હતો. તેણીના બાળકો એવોર્ડ લેવા માટે તેણી વતી ગયા હતા, કારણ કે તે સમયે તેણી જેલમાં હતી. એમ્નેસ્ટી ઈન્ટરનેશનલ સહિત માનવાધિકાર સંસ્થાઓ કહે છે કે ઈરાન કોઈપણ અન્ય દેશ (ચીન સિવાય) કરતાં દર વર્ષે વધુ લોકોને ફાંસી આપે છે, જોકે ચીન માટે વિશ્વસનીય આંકડા ઉપલબ્ધ નથી.
