આજે બાળકોને ઉછેરવાનો અર્થ માત્ર તેમને અભ્યાસમાં સફળ થવામાં મદદ કરવાનો નથી. અન્ય લોકો સાથે કેવી રીતે સંપર્ક કરવો અને જીવનમાં વિવિધ અને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કેવી રીતે કરવો તે શીખવવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે. વિચારશીલ, મિલનસાર અને અનુકૂલનક્ષમ હોવા જેવા ગુણો બાળકોને મજબૂત સંબંધો બનાવવામાં અને જવાબદાર અને સંભાળ રાખનાર વ્યક્તિ બનવામાં મદદ કરે છે.
કેવી રીતે કાળજી રાખવી
સંભાળ રાખનાર બાળક અન્ય લોકોની લાગણીઓ અને અભિપ્રાયોનો આદર કરવાનું શીખે છે. આવું બાળક સમજે છે કે દરેક વ્યક્તિની વિચારસરણી અલગ હોય છે અને આવા મતભેદોને માન આપવું જોઈએ. વિચારશીલ હોવાનો અર્થ એ પણ છે કે દયા બતાવવી, સારી રીતભાત દર્શાવવી અને વ્યક્તિની ક્રિયાઓ અન્ય પર કેવી અસર કરે છે તે વિશે વિચારવું.
માતાપિતા બાળકોને સાંભળવાની કળા, વહેંચવાનો આનંદ અને મદદરૂપ બનવાનું મહત્વ શીખવીને દયાને ઉત્તેજન આપી શકે છે. રોજબરોજની નાની ક્ષણો-જેમ કે લાઈનમાં રાહ જોવી, ભાઈ-બહેનને મદદ કરવી અથવા મનપસંદ રમકડું શેર કરવું-એ યાદ રાખવા માટેના ઉત્તમ પાઠ છે.
આ ક્રિયાઓ સિવાય, નાની ‘સહાનુભૂતિ ચેટ્સ’ પણ મોટો ફરક લાવી શકે છે. ‘તમને તમારા મિત્રને કેવું લાગ્યું?’ અથવા ‘તમે તેમને કેવી રીતે ખુશ કરી શકો?’ આવા પ્રશ્નો પૂછીને, માતા-પિતા બાળકોને તેમની લાગણીઓને વધુ સારી રીતે સંચાલિત કરવામાં અને અન્યો પ્રત્યે ખરેખર સંવેદનશીલ બનવામાં મદદ કરે છે.
બાળકો તેઓ જે જુએ છે તેનાથી શીખે છે
બાળકો માટે, તેમની આસપાસના પુખ્ત વયના લોકો, જેમ કે માતા-પિતા, શિક્ષકો અને પરિવારના સભ્યો તેમના રોલ મોડેલ છે. તેઓ તેમની પાસેથી ઘણું શીખે છે. તેથી, જ્યારે બાળક પુખ્ત વયના લોકોને ધીરજ અને આદર આપતા જુએ છે, ત્યારે તેઓ તે જ રીતે વર્તે છે. જીવંત ઉદાહરણ કરતાં વધુ અસરકારક કોઈ પાઠ હોઈ શકે નહીં. ભૂલો માટે માફી માગવી અને અન્ય લોકો સાથે વાતચીત કરતી વખતે નમ્ર બનવું એ મોટા બાળકોને શીખવે છે કે દયા માત્ર ખાસ પ્રસંગો માટે જ નથી, તે રોજિંદા જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
