હિન્દુ કેલેન્ડરનો બીજો મહિનો વૈશાખ છે, જેનું વિશેષ મહત્વ છે. ચૈત્ર માસ પછી વૈશાખ માસ શરૂ થાય છે. આ વખતે 3 એપ્રિલથી વૈશાખ મહિનો શરૂ થઈ રહ્યો છે. આ મહિનો 1લી મેની પૂર્ણિમાની તારીખે સમાપ્ત થશે. આ દિવસોમાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. ઉપરાંત, આ દિવસો દરમિયાન, વ્યક્તિ તીર્થસ્થાન પર જાય છે અને સૂર્યોદય પહેલા સ્નાન અને પૂજા કરે છે. વૈશાખ મહિનામાં આ રીતે સ્નાન અને પૂજા સાથે વ્રત રાખવાથી મહાયજ્ઞ જેટલું પુણ્ય ફળ મળે છે.
વૈશાખ મહિનાની તારીખ
કેલેન્ડર મુજબ વૈશાખ મહિનાની શરૂઆત 3 એપ્રિલથી માનવામાં આવશે. પ્રતિપદા તિથિ 2 એપ્રિલના રોજ સવારે 7:42 વાગ્યે શરૂ થશે અને 3 એપ્રિલના રોજ સવારે 8:43 વાગ્યા સુધી ચાલુ રહેશે. ઉદયા તિથિના આધારે, વૈશાખ મહિનાની શરૂઆત 3 એપ્રિલથી માનવામાં આવશે.
વૈશાખ માસનું મહત્વ
સ્કંદ પુરાણમાં વૈશાખ માસને તમામ માસમાં શ્રેષ્ઠ ગણાવ્યો છે. સ્કંદ પુરાણના એક શ્લોક મુજબ, “ન વૈશાખસમો માસો ન કૃતમ સમામ તપઃ ન દાનમ સમસ્ત્યેવ ન ગંગા સમામ જલમ.” મતલબ કે વૈશાખ જેવો કોઈ મહિનો નથી કે તેના જેવું કોઈ તપ, દાન કે ગંગાજળ નથી. પુરાણોમાં કહેવાયું છે કે જે વ્યક્તિ સૂર્યોદય પહેલા સ્નાન કરે છે અને આ મહિનામાં વ્રત રાખે છે. તે ક્યારેય ગરીબ નથી હોતો. ભગવાનના આશીર્વાદ તેના પર રહે છે અને તેને દરેક દુ:ખમાંથી મુક્તિ મળે છે. કારણ કે આ મહિનાના દેવતા ભગવાન વિષ્ણુ છે. વૈશાખ મહિનામાં પાણીનું દાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે.
નદીમાં સ્નાનનું મહત્વ
પદ્મ પુરાણ અનુસાર, મહિરથ નામના રાજાએ વૈશાખ મહિનામાં સ્નાન કરવાના પુણ્યથી જ વૈકુંઠ ધામ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પવિત્ર મહિનામાં સૂર્યોદય પહેલા કોઈપણ તીર્થસ્થળ, તળાવ, નદી અથવા કૂવામાં સ્નાન કરવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. જો બહાર જવાનું શક્ય ન હોય તો ઘરમાં સ્નાન કરતી વખતે પવિત્ર નદીઓનું સ્મરણ કરવું જોઈએ અને તેમના નામનો જાપ કરવો જોઈએ. સ્નાન કર્યા પછી સૂર્યોદય સમયે ભગવાન સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું વિશેષ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
