મધ્ય પૂર્વ તણાવ: મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે એક તરફ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન પર દબાણ લાવવામાં વ્યસ્ત છે, તો બીજી તરફ તેઓ પોતાના સહયોગી દેશો તરફથી અપેક્ષિત સમર્થન ન મળવાથી ભારે નારાજગી અનુભવી રહ્યા છે. ખાડી ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની વચ્ચે યુરોપના ઘણા દેશો આ યુદ્ધમાં પ્રત્યક્ષ રીતે સામેલ થવાનું ટાળી રહ્યા હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. આ સ્થિતિમાં અમેરિકાની વ્યૂહાત્મક યોજનાઓ પ્રભાવિત થઈ છે અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે તેમના સહયોગીઓના નિરાશાજનક પ્રતિસાદ પર તીક્ષ્ણ નિવેદન આપ્યું છે.
અમેરિકા એરસ્પેસ અને બેઝથી વંચિત
ફ્રાન્સ, ઇટાલી, સ્પેન અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ જેવા દેશોએ અમેરિકન સૈન્ય વિમાનોને તેમની એરસ્પેસ અને બેઝનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી નથી. આ ઘટનાક્રમની સીધી અસર અમેરિકાની સૈન્ય રણનીતિ પર પડી રહી છે. ટ્રમ્પની નારાજગીનું કારણ એ છે કે આ દેશોએ સહયોગ કરવામાં અસમર્થતા વ્યક્ત કરી હતી, જેના કારણે અમેરિકાની સૈન્ય ગતિવિધિઓમાં અવરોધ ઊભો થયો છે. આ નિર્ણયથી માત્ર અમેરિકન વ્યૂહાત્મક યોજનાઓને જ ફટકો પડ્યો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે સંઘર્ષની દિશા પર પણ સવાલો ઉભા થયા છે.
ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી
ટ્રમ્પ આ દેશોના વલણ પર ગુસ્સે થયા હતા અને કહ્યું હતું કે જો ભવિષ્યમાં આ દેશોને અમેરિકન મદદની જરૂર પડશે તો અમેરિકા તેમને સમર્થન નહીં આપે. નાટો સહયોગીઓ પર કટાક્ષ કરતા તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ કાં તો અમેરિકા પાસેથી એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ખરીદે અથવા જાતે જઈને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી તેલ લાવે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન દર્શાવે છે કે તેમને તેમના સહયોગીઓ પાસેથી સંપૂર્ણ સહયોગની અપેક્ષા હતી, જે હવે તેમને મળી રહી નથી.
બ્રિટનનું વલણ
તે જ સમયે, યુનાઇટેડ કિંગડમે આ યુદ્ધમાં સીધો ભાગ લેવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. જો કે, બ્રિટને આ ક્ષેત્રમાં તેના હિતોના રક્ષણ માટે વધારાના લશ્કરી દળો અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ તૈનાત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. બ્રિટનનું કહેવું છે કે તેનો હેતુ સીધો યુદ્ધમાં કૂદી પડવાનો નથી, પરંતુ તે પ્રાદેશિક સ્થિરતા જાળવી રાખવા અને તેના નાગરિકો અને સહયોગીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે. આ સ્થિતિ અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક મતભેદને પણ દર્શાવે છે.
વૈશ્વિક સમર્થનનો અભાવ
આ પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે યુ.એસ. અને તેના પરંપરાગત નાટો સહયોગીઓની આ સંઘર્ષને લઈને અલગ-અલગ વ્યૂહરચના અને પ્રાથમિકતાઓ છે. આ જ કારણ છે કે આ વખતે અમેરિકાને અપેક્ષિત વૈશ્વિક સમર્થન નથી મળી રહ્યું, જેના કારણે ભૌગોલિક રાજકીય સમીકરણો વધુ જટિલ બની ગયા છે. અમેરિકા સમજી ગયું છે કે આ સંઘર્ષમાં તેના સહયોગીઓના અભિગમમાં તફાવત છે, જે વિશ્વ રાજકારણમાં નવો વળાંક લાવી શકે છે.
ઈરાન સામે ટ્રમ્પની શરતો
અમેરિકી રક્ષા મંત્રીએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે જ્યાં સુધી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની શરતો પૂરી ન થાય ત્યાં સુધી ઈરાન સાથે યુદ્ધ ચાલુ રહેશે. તેણે ઈરાનને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે તેણે અમેરિકાના નિર્ણયો સ્વીકારવા પડશે. ન્યૂયોર્ક પોસ્ટ સાથે વાત કરતા ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકાએ ઈરાનને નબળું પાડ્યું છે અને હવે ઈરાન પાસે વધુ તાકાત બચી નથી. તેમણે કહ્યું કે જે દેશો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે તેઓએ જાતે જ આગળ વધવું જોઈએ અને તેને ખોલવું જોઈએ.
અમેરિકા ઈરાનને નષ્ટ કરવા માગે છે?
પોતાની વાતને આગળ વધારતા ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે જો જરૂર પડશે તો અમેરિકા ઈરાનનો સંપૂર્ણ નાશ કરવામાં પાછળ નહીં રહે. જોકે, હાલમાં તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે ઈરાન પાસે પરમાણુ શસ્ત્રો નથી અને આ લક્ષ્ય હાંસલ થતાં જ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ આપોઆપ ખુલી જશે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન સૂચવે છે કે તેમનું વલણ હવે આક્રમક છે અને અમેરિકા પોતાનું લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે કોઈપણ હદ સુધી જઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો:
