સવારનો તે પવિત્ર સમય, જ્યારે લગભગ આખું વિશ્વ હજી સૂઈ રહ્યું છે અને પ્રકૃતિ શાંતિપૂર્ણ છે, તેને બ્રહ્મ મુહૂર્ત કહેવામાં આવે છે. આ સમય, સૂર્યોદયના લગભગ દોઢ કલાક પહેલા (સવારે 3:30 થી 5:30 વચ્ચે) શરૂ કરવાનું આધ્યાત્મિક, માનસિક અને શારીરિક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. હિંદુ શાસ્ત્રોમાં તેને અમૃતવેલા પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે આ સમય દરમિયાન કરવામાં આવેલી સાધનાના પરિણામો અનેકગણો વધી જાય છે.
બ્રહ્મ મુહૂર્ત શું છે?
બ્રહ્મ મુહૂર્ત એ સમય છે જ્યારે ભગવાન બ્રહ્માની ઊર્જા સમગ્ર વાતાવરણમાં વ્યાપી જાય છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, સૂર્યોદય પહેલા 48 મિનિટથી લઈને 48 મિનિટ સુધીનો સમય બ્રહ્મ મુહૂર્ત છે, પરંતુ મુખ્યત્વે સૂર્યોદય પહેલાના દોઢ કલાકનો સમય શ્રેષ્ઠ છે. આ સમય દરમિયાન, વાતાવરણમાં સારાપણું પ્રવર્તે છે, મન શાંત થાય છે અને એકાગ્રતા કુદરતી રીતે વધે છે.
બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં જાગવું શા માટે શુભ છે?
પ્રાચીન ઋષિઓ બ્રહ્મ મુહૂર્તને જ્ઞાન, ધ્યાન અને આત્મ-ચિંતન માટે શ્રેષ્ઠ સમય માનતા હતા. આ સમયે જાગવાથી વ્યક્તિની બુદ્ધિ, સ્વાસ્થ્ય, ધન અને ઉંમર વધે છે. શાસ્ત્રોમાં એક શ્લોક છે:
‘વર્ણમ કીર્તિં મતિં લક્ષ્મીન્ સ્વાસ્થયમાયુશ્ચ વિદન્તિ।
બ્રહ્મે મુહૂર્તે સંજગરાચી વા પંકજ યથા.’
એટલે કે જે વ્યક્તિ બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં જાગે છે તેને સૌંદર્ય, કીર્તિ, બુદ્ધિ, લક્ષ્મી, આરોગ્ય અને દીર્ઘાયુ પ્રાપ્ત થાય છે.
બ્રહ્મ મુહૂર્તનો લાભ
આ સમયે જાગવાથી મન ફ્રેશ રહે છે, એકાગ્રતા વધે છે અને દિવસભરનો થાક ઓછો થાય છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે કહીએ તો, સવારે વહેલા જાગવાથી હોર્મોનલ સંતુલન જળવાય છે, તણાવ ઓછો થાય છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ મજબૂત થાય છે. આધ્યાત્મિક રીતે, આ સમય ભગવાન સાથે જોડાવા, મંત્રોના જાપ અને ધ્યાન માટે આદર્શ છે.
