ઈસ્લામાબાદ: ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની મિત્રતાને ઘણી વખત “લોખંડી ભાઈ” જેવી મજબૂત ભાગીદારી તરીકે વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે છે. બંને દેશોને એકબીજાના વ્યૂહાત્મક સાથી માનવામાં આવે છે અને સંરક્ષણથી લઈને આર્થિક પ્રોજેક્ટ્સ સુધીના અનેક મોરચે સાથે જોવામાં આવે છે. પરંતુ જ્યારે આર્થિક હિતોની વાત આવી ત્યારે ચીને પાકિસ્તાનને કોઈપણ પ્રકારની છૂટ આપવાનો સ્પષ્ટ ઈન્કાર કર્યો હતો. ભારે દેવાના બોજથી ઝઝૂમી રહેલા પાકિસ્તાનને આશા હતી કે ચીનની કંપનીઓ ચૂકવણીમાં થોડી રાહત આપશે, પરંતુ એવું થયું નહીં. આ નિર્ણયથી શાહબાઝ શરીફ સરકારની મુશ્કેલીઓ વધી છે.
ચાઇના મોડી ચુકવણી સરચાર્જ માફ કરવાનો ઇનકાર કરે છે
અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાને ચીની પાવર કંપનીઓને વિલંબિત ચુકવણી પર લાદવામાં આવેલા લગભગ 170 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયાના સરચાર્જને માફ કરવાની અપીલ કરી હતી. જો કે, ચીની કંપનીઓએ આ પ્રસ્તાવને સ્વીકાર્યો ન હતો અને ઊર્જા કરારની શરતોમાં ફેરફાર કરવાનો પણ ઇનકાર કર્યો હતો. ચીનના આ વલણ બાદ પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ પર વધારાનું દબાણ આવ્યું છે, કારણ કે દેશ પહેલાથી જ ગંભીર નાણાકીય કટોકટી અને વિદેશી દેવાના બોજથી ઝઝૂમી રહ્યો છે.
CPEC પ્રોજેક્ટના લેણાંમાં વધારો થયો છે
વિવાદનું મૂળ ચાઇના-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) હેઠળ સ્થાપિત 18 પાવર પ્લાન્ટ માટે ચૂકવણી છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે પાકિસ્તાન સરકાર નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન લગભગ 423 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયાની ચૂકવણી કરવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. આ મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે અનેક રાઉન્ડ વાટાઘાટો થઈ, પરંતુ કોઈ ઉકેલ આવી શક્યો નહીં. આને 2015માં થયેલા CPEC ઊર્જા કરારની શરતોના ઉલ્લંઘન તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે.
હવે સાઉદી અરેબિયા પાસેથી આર્થિક મદદની અપેક્ષા છે
ચીન તરફથી રાહત ન મળતા પાકિસ્તાન હવે અન્ય સહયોગી દેશો તરફ નજર કરી રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, શેહબાઝ શરીફ સરકાર સાઉદી અરેબિયા અને અન્ય મિત્ર દેશો પાસેથી લગભગ $10 બિલિયનની ઓછી વ્યાજની લોન મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. સરકાર આ નાણાંનો ઉપયોગ ચીનના મોંઘા ઉર્જા દેવાની ચૂકવણી કરવા અને પાવર સેક્ટરની નાણાકીય સ્થિતિને સ્થિર કરવા માટે કરવાની યોજના ધરાવે છે. અધિકારીઓને આશા છે કે તેનાથી વીજ ઉત્પાદનનો ખર્ચ ઘટશે અને ગ્રાહકોને રાહત મળશે.
આગામી વર્ષોમાં આર્થિક દબાણ વધી શકે છે
જો વર્તમાન સ્થિતિ ચાલુ રહેશે તો આગામી વર્ષોમાં પાકિસ્તાને ચીનની પાવર કંપનીઓને મોટી રકમ ચૂકવવી પડશે. અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાની ગ્રાહકોને આગામી 13 વર્ષમાં $30.6 બિલિયન સુધીના વધારાના નાણાકીય બોજનો સામનો કરવો પડી શકે છે. વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે પહેલાથી જ આર્થિક સંકટ, મોંઘવારી અને વિદેશી દેવાથી ઝઝૂમી રહેલા પાકિસ્તાન માટે આ સ્થિતિ વધુ પડકારજનક સાબિત થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ શાહબાઝ-મુનીર મુશ્કેલીમાં! ‘બચ્ચા-બચ્ચા…’ના નારાથી પીઓકે ગુંજ્યું, પીઓકેમાં પાકિસ્તાન સામે બળવો ઉગ્ર બન્યો
