ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પઃ ભારત પાસેથી શીખો…! વોટર આઈડીને લઈને ટ્રમ્પે ફરી ઉઠાવી મોટી માંગ,…

ભારતની ચૂંટણી પર ટ્રમ્પ: અમેરિકામાં ચૂંટણી પ્રણાલીને લઈને ફરી એકવાર ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ આપતાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અમેરિકામાં વોટિંગ દરમિયાન ફોટો ઓળખ કાર્ડ ફરજિયાત બનાવવાની તેમની માંગને પુનરાવર્તિત કરી છે. ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે ચૂંટણીમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા અને કથિત ગોટાળાને રોકવા માટે દરેક મતદાતાની ઓળખ સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી છે.

આ મુદ્દાને ‘સેવ અમેરિકા એક્ટ’ના તેમના સમર્થન સાથે જોડીને ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમેરિકન નાગરિકોએ વોટ માટે નોંધણી કરાવતી વખતે નાગરિકતાનો પુરાવો આપવો જોઈએ અને સમગ્ર દેશમાં વોટર આઈડી સિસ્ટમ લાગુ કરવી જોઈએ. તેમણે ભારતમાં મતદાન દરમિયાન ઓળખ કાર્ડનો ઉપયોગ અને પોસ્ટલ બેલેટના મર્યાદિત હિસ્સાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે ભારતમાં તાજેતરની સામાન્ય ચૂંટણીઓ દરમિયાન, એક ટકા કરતા ઓછા મતદારોએ પોસ્ટલ બેલેટનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને મતદારો માટે માન્ય ફોટો ઓળખ કાર્ડ જરૂરી હતું. આ ઉદાહરણના આધારે ટ્રમ્પે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે જ્યારે ભારતમાં મતદાતાઓની ઓળખ સુનિશ્ચિત કરવાની વ્યવસ્થા છે તો અમેરિકામાં માન્ય ફોટો આઈડી વિના ચૂંટણી કેવી રીતે થઈ શકે. જો કે, ભારતના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અંગે ટ્રમ્પ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો જોવું જરૂરી છે.

ટ્રમ્પે પોતાની પોસ્ટમાં દાવો કર્યો હતો કે ભારતના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે હાલમાં જ અમેરિકી વહીવટીતંત્રને પ્રશ્ન કર્યો હતો કે અમેરિકામાં માન્ય ફોટો ઓળખ પત્ર વગર ચૂંટણી કેવી રીતે યોજી શકાય. ટ્રમ્પના કહેવા પ્રમાણે, જ્ઞાનેશ કુમારે ભારતમાં યોજાયેલી ચૂંટણીનું ઉદાહરણ આપીને અમેરિકન ચૂંટણી પ્રણાલી પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. આ સંદર્ભમાં ટ્રમ્પે અમેરિકામાં ફોટો આઈડી ફરજિયાત બનાવવાની પોતાની જૂની માગણીને ફરીથી આગળ વધારી છે.

ટ્રમ્પ જે ‘સેવ અમેરિકા એક્ટ’નું સમર્થન કરી રહ્યા છે તેમાં માત્ર ફોટો આઈડી જ નહીં પરંતુ વોટિંગ માટે રજીસ્ટ્રેશન સમયે નાગરિકતાનો પુરાવો આપવાની સિસ્ટમની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. ટ્રમ્પ દલીલ કરે છે કે આનાથી એ સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ મળશે કે માત્ર લાયક અમેરિકન નાગરિકો જ મત આપે. સૂચિત સિસ્ટમ હેઠળ એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે મતદાર ઓળખ કાર્ડની આવશ્યકતા સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવામાં આવશે અને ટપાલ દ્વારા મતદાન મર્યાદિત રહેશે. ટ્રમ્પ આને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની સુરક્ષા અને વિશ્વસનીયતા વધારવાની દિશામાં મહત્વનું પગલું ગણાવી રહ્યા છે.

‘સેવ અમેરિકા એક્ટ’નું પૂરું નામ ‘સેફગાર્ડ અમેરિકન વોટર એલિજિબિલિટી એક્ટ’ છે. ટ્રમ્પ આ પ્રસ્તાવિત કાયદાને અમેરિકન ચૂંટણીમાં મતદાતાની યોગ્યતા અને ઓળખ સાથે જોડી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે મતદાન કરતા પહેલા મતદારની નાગરિકતા અને ઓળખની ચકાસણી કરીને ચૂંટણીમાં છેતરપિંડી થવાની શક્યતાઓ ઘટાડી શકાય છે. જોકે, આ પ્રસ્તાવને લઈને અમેરિકામાં રાજકીય મતભેદો છે. ડેમોક્રેટ્સ અને રિપબ્લિકન પક્ષોમાં પણ આ મુદ્દે સંપૂર્ણ સર્વસંમતિ નથી. સમર્થકો તેને ચૂંટણી સુરક્ષા સાથે જોડે છે, જ્યારે વિપક્ષ તેને મતદાનના અધિકારો અને મતદાતાની પહોંચ સંબંધિત પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં જુએ છે.

ટ્રમ્પે અમેરિકામાં મેલ અથવા પોસ્ટલ વોટિંગને મર્યાદિત કરવાની તેમની માંગનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે. ભારતમાં પોસ્ટલ બેલેટના પ્રમાણમાં ઓછા ઉપયોગનું ઉદાહરણ ટાંકીને તેમણે અમેરિકન સિસ્ટમમાં પરિવર્તનની જરૂરિયાત પણ વ્યક્ત કરી હતી. અમેરિકામાં, મેલ વોટિંગ સિસ્ટમ રાજ્યથી રાજ્યમાં જુદા જુદા નિયમો હેઠળ કાર્ય કરે છે. આવી સ્થિતિમાં સમગ્ર દેશ માટે સમાન વ્યવસ્થા લાગુ કરવાનો મુદ્દો રાજકીય અને કાયદાકીય બંને સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બની રહે છે.

સેવ એક્ટને લઈને અમેરિકન રાજનીતિમાં મતભેદ સ્પષ્ટ દેખાય છે. ટ્રમ્પ તેના પાસ થવા માટે સતત વકીલાત કરી રહ્યા છે, પરંતુ સેનેટમાં હજુ સુધી આ અંગે કોઈ નક્કર પ્રગતિ થઈ નથી. આ મુદ્દે બે મુખ્ય રાજકીય પક્ષો વચ્ચે મતભેદો છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારતની ચૂંટણી પ્રણાલીનું ટ્રમ્પનું ઉદાહરણ અમેરિકન ચૂંટણી સુધારણાની ચર્ચાને આંતરરાષ્ટ્રીય સંદર્ભ સાથે જોડે છે. આગામી સમયમાં એ જોવાનું મહત્વનું રહેશે કે યુએસ કોંગ્રેસમાં સેવ અમેરિકા એક્ટ અંગે શું વલણ લેવામાં આવે છે અને સૂચિત ફેરફારો પર રાજકીય સહમતિ સાધવામાં આવે છે કે કેમ.

ભારત વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહી છે અને મોટા પાયે ચૂંટણીઓ યોજવા માટે એક વ્યાપક ચૂંટણી પ્રણાલી અસ્તિત્વમાં છે. મતદારની ઓળખ અને ચૂંટણી આચાર સંબંધિત નિયમોને ટાંકીને ટ્રમ્પ અમેરિકન સિસ્ટમમાં પણ કેટલીક સમાન જોગવાઈઓ લાગુ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. જોકે, બંને દેશોની ચૂંટણી પ્રણાલી, કાયદા અને મતદાનની પ્રક્રિયા અલગ-અલગ છે.