ઈરાન આર્થિક સંકટ: અમેરિકા સાથે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સૈન્ય તણાવ અને આર્થિક પ્રતિબંધોની અસર હવે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશ્કિયનના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકન પ્રતિબંધો અને નૌકાદળની નાકાબંધીને કારણે દેશની આયાત-નિકાસમાં લગભગ 35 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. આર્થિક દબાણ વચ્ચે સરકાર સામે મોંઘવારી, બેરોજગારી અને રોજિંદી જરૂરિયાતોની વધતી કિંમતોને અંકુશમાં લેવાનો મોટો પડકાર છે.
પ્રતિબંધોને કારણે વિદેશી વેપારને ફટકો પડ્યો
રાષ્ટ્રપતિ પેજેશ્કિયાને કહ્યું કે બંદરો પર ચાલી રહેલા પ્રતિબંધો અને નાકાબંધીને કારણે ઈરાનનો વિદેશી વેપાર ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થયો છે. જોકે, જૂનમાં અમેરિકા સાથે ટૂંકા ગાળાના કરાર દરમિયાન ઈરાન લગભગ 90 મિલિયન બેરલ તેલ વેચવામાં સફળ રહ્યું હતું. સરકાર હવે આર્થિક ગતિવિધિઓને ઝડપી બનાવવા અને યુએસ ડોલર પરની તેની નિર્ભરતા ધીમે ધીમે ઘટાડવાની વ્યૂહરચના પર ભાર આપી રહી છે.
મોંઘવારી 66 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે
ઈરાન સામેનો સૌથી મોટો પડકાર ઝડપથી વધી રહેલી મોંઘવારી છે. અલ જઝીરાના રિપોર્ટ અનુસાર, દેશનો વાર્ષિક મોંઘવારી દર ગયા મહિને 66 ટકા પર પહોંચી ગયો છે. તેહરાનના લોકોના મતે, યુદ્ધ અને આર્થિક અસ્થિરતા પછી ઘરેલુ બજેટ પર દબાણ નોંધપાત્ર રીતે વધી ગયું છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા મોજતબા ખમેનીએ પણ સરકારને મોંઘવારી, બેરોજગારી અને ચીજવસ્તુઓની વધતી કિંમતો સામે ગંભીર પગલાં લેવા જણાવ્યું છે.
ઈરાને કહ્યું- ડિપ્લોમસી સાથે ડિફેન્સ પણ મહત્વનું છે
આર્થિક મુશ્કેલીઓ છતાં ઈરાને અમેરિકાના દબાણ સામે ઝૂકવાનો ઈન્કાર કર્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રીય હિત અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાના રક્ષણ માટે રાજદ્વારી પ્રયાસોની સાથે મજબૂત સંરક્ષણ ક્ષમતા પણ જરૂરી છે. પ્રમુખ પેજાશ્કિયાને પ્રાદેશિક તણાવ ઘટાડવા માટે પડોશી દેશો સાથે સંવાદ અને ઓછા સંઘર્ષાત્મક સંબંધોની સતત હિમાયત કરી છે.
હોર્મુઝ પર તણાવ ઘટાડવાનો પ્રયાસ
દરમિયાન, કતારના વડા પ્રધાન શેખ મોહમ્મદ બિન અબ્દુલરહમાન બિન જાસિમ અલ થાની ગુરુવારે તેહરાનમાં ઈરાની નેતાઓને મળ્યા હતા. વાટાઘાટોમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગને સામાન્ય બનાવવાની જરૂરિયાત પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. હોર્મુઝ એ વિશ્વના મુખ્ય તેલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક છે અને અહીં લાંબા ગાળાના તણાવની વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર અસર થવાની શક્યતા છે.
આર્થિક સંકટ વચ્ચે લશ્કરી ક્ષમતા પર ભાર
ઈરાને એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આર્થિક દબાણ તેની સૈન્ય તૈયારીઓને નબળી નહીં પાડે. ઈરાની આર્મી ચીફ અમીર હાતેમીએ દાવો કર્યો હતો કે યુદ્ધ દરમિયાન દેશની ડ્રોન અને મિસાઈલ ક્ષમતાઓને નુકસાન પહોંચાડવાના પ્રયાસો છતાં ઈરાને તેના શસ્ત્રોનો તેમની સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે ઉપયોગ કર્યો હતો. આવી સ્થિતિમાં એક તરફ તહેરાન વધતી જતી મોંઘવારી અને નબળા પડતા વિદેશી વેપારનો સામનો કરી રહ્યું છે તો બીજી તરફ સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક દબાણનો સામનો કરવાનો પડકાર છે.
આ પણ વાંચોઃ PM મોદી બે દિવસની મુલાકાતે ઉઝબેકિસ્તાન પહોંચ્યા, રાષ્ટ્રપતિએ કર્યું સ્વાગત, આ મુદ્દાઓ પર થશે વાતચીત
