ફોકલેન્ડ ટાપુઓ શું છે: ઈરાન-યુએસ સંઘર્ષ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સરકારના એક લીક થયેલા આંતરિક મેઇલે હવે વૈશ્વિક કૂટનીતિમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. તેણે એટલાન્ટિક પ્રદેશમાં એક નવો ભૌગોલિક રાજકીય વિવાદ પણ ઊભો કર્યો છે. વાસ્તવમાં, અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય પેન્ટાગોનનો એક આંતરિક ઈમેલ લીક થયો છે, જેણે દક્ષિણ એટલાન્ટિકમાં સ્થિત એક નાનકડા ટાપુ સમૂહ ફોકલેન્ડ ટાપુઓ પર કેટલીક એવી અમેરિકન વ્યૂહરચનાનો ખુલાસો કર્યો છે, જેણે અમેરિકા અને તેના સૌથી જૂના સાથી બ્રિટનને તો હચમચાવી નાખ્યું છે, પરંતુ દક્ષિણ અમેરિકન દેશ આર્જેન્ટિનાને તેની સાર્વભૌમત્વનો દાવો કરવાની દુર્લભ તક પણ આપી છે.
ઈમેલમાં શું છે?
આ વિવાદનું કારણ પેન્ટાગોનનો આંતરિક ઈમેલ છે, જેમાં તાજેતરના ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાને સમર્થન ન આપનારા નાટો સહયોગી દેશો પર દબાણ લાવવાના વિકલ્પોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. રોઇટર્સના જણાવ્યા મુજબ, મેમોમાં પ્રસ્તાવ હતો કે બ્રિટિશ-નિયંત્રિત ફોકલેન્ડ ટાપુઓ જેવા ‘યુરોપિયન શાહી સંપત્તિઓ’ માટે યુએસ સમર્થનનો ઉપયોગ સોદાબાજીના હથિયાર તરીકે થઈ શકે છે. આ દરખાસ્ત યુરોપિયન દેશોમાં જોવા મળતા “હકદારી વલણ” ને ઘટાડવાના હેતુથી વ્યાપક વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે.
ફોકલેન્ડ ટાપુઓ શું છે?
ફૉકલેન્ડ ટાપુઓ દક્ષિણ એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં સ્થિત યુનાઇટેડ કિંગડમનો સ્વ-શાસિત પ્રદેશ છે. તે આર્જેન્ટિનામાં ‘ઇસ્લાસ માલવિનાસ’ તરીકે ઓળખાય છે. તે દક્ષિણ અમેરિકા (પેટાગોનિયા) ના દક્ષિણ છેડાથી લગભગ 480 કિલોમીટર (300 માઇલ) પૂર્વમાં સ્થિત છે. આ ટાપુ સમૂહમાં બે મુખ્ય ટાપુઓ છે. એક ઈસ્ટ ફોકલેન્ડ અને બીજું વેસ્ટ ફોકલેન્ડ. બંનેમાં લગભગ 776 નાના ટાપુઓનો સમાવેશ થાય છે. તેની રાજધાની સ્ટેનલી છે, જે પૂર્વ ફોકલેન્ડ ટાપુઓ પર સ્થિત છે. તે બ્રિટનને આધીન છે, પરંતુ તેનું પોતાનું આંતરિક બંધારણ અને તેની પોતાની સરકાર છે. જો કે, બ્રિટન સંરક્ષણ અને વિદેશી બાબતો માટે જવાબદાર છે. ફોકલેન્ડના સાર્વભૌમત્વને લઈને બ્રિટન અને આર્જેન્ટિના વચ્ચે લાંબા સમયથી વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. આ વિવાદને કારણે 1982માં ફોકલેન્ડ યુદ્ધ થયું, જેમાં બ્રિટને જીત મેળવી અને ટાપુઓ પર નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું. આ ટાપુ જૂથ તેના અનન્ય વન્યજીવન માટે પ્રખ્યાત છે, ખાસ કરીને તેની પેંગ્વીનની મોટી વસ્તી.
યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટની સ્પષ્ટતા
જો કે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ તેને “માત્ર એક ઈમેલ” કહીને મામલાને શાંત પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ લંડનમાં તેને ‘એટલાન્ટિક એગ્રીમેન્ટ’ની નબળાઈ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. બીજી તરફ, આર્જેન્ટિનાએ તરત જ આ તકનો લાભ લેવાનો પ્રયાસ શરૂ કર્યો. આર્જેન્ટિનાના રાષ્ટ્રપતિ જેવિયર મેલીએ તરત જ કડક વલણ અપનાવ્યું. માઈલી, જેણે અગાઉ ફોકલેન્ડ્સ મુદ્દે રાજદ્વારી અને નરમ વલણ અપનાવ્યું હતું, તેણે હવે જાહેર કર્યું છે કે “માલ્વિનાઓ આર્જેન્ટિનાના હતા, છે અને હંમેશા રહેશે”.
