વિશ્વના બે મોટા દેશો ચીન અને જાપાન હાલમાં ગંભીર રાજદ્વારી સંઘર્ષનો સામનો કરી રહ્યા છે. જાપાનના નવા વડા પ્રધાન સાને તાકાઈચીએ તાજેતરમાં સંસદમાં એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે જો ચીન તાઈવાન પર લશ્કરી હુમલો કરે છે, તો તે જાપાન માટે ‘અસ્તિત્વની કટોકટી’ ઊભી કરી શકે છે, જે જાપાનને તેના સામૂહિક સ્વ-બચાવના અધિકાર હેઠળ લશ્કરી હસ્તક્ષેપ કરવા દબાણ કરી શકે છે. આ નિવેદનને યુદ્ધ પછીના સમયગાળામાં જાપાનના વડા પ્રધાનનું સૌથી સ્પષ્ટ નિવેદન માનવામાં આવે છે, જેમાં તાઈવાન કટોકટી જાપાની સૈનિકોની સંભવિત જમાવટ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે.
તાકાઇચીએ 7 નવેમ્બરના રોજ સંસદમાં કહ્યું હતું કે તાઇવાન સ્ટ્રેટમાં ચીન દ્વારા બળનો ઉપયોગ જાપાનની સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો હશે, પછી ભલે તેને કેવી રીતે જોવામાં આવે. ‘સામૂહિક સ્વ-બચાવ’ ટાંકીને, તેમણે સંકેત આપ્યો કે જાપાનને તાઇવાનમાં લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
ચીનની આકરી પ્રતિક્રિયા
ચીને તરત જ વળતો પ્રહાર કર્યો અને આ નિવેદનને ‘ખતરનાક ઉશ્કેરણી’ ગણાવ્યું. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે જાપાનને નિવેદન પાછું ખેંચવાની માંગ કરી અને ચેતવણી આપી કે જો જાપાન હસ્તક્ષેપ કરશે તો તેને ‘કારણકારી હાર’નો સામનો કરવો પડશે. બેઇજિંગે તેના નાગરિકોને જાપાનની મુસાફરી ટાળવા માટે એક એડવાઈઝરી જારી કરી, જેનાથી પ્રવાસન અને વેપારને ગંભીર અસર થઈ. ચીની દૂતાવાસે તેને ‘જાપાની લશ્કરવાદનું પુનરાવર્તન’ ગણાવ્યું હતું. તે જ સમયે, પીએમ તાકાઇચીએ નિવેદન પાછું લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
ટાકાઈચીનું માથું કાપી નાખવાની ધમકી
ઓસાકામાં ચીનના કોન્સ્યુલ જનરલ શુ જિયાને સોશિયલ મીડિયા પર તાકાઇચીનું માથું કાપી નાખવાની ધમકી આપી હતી બંને દેશોએ એકબીજાના રાજદૂતોને બોલાવ્યા હતા. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ કહ્યું કે જો જાપાન તેની ભૂલો કરવાનું ચાલુ રાખશે તો ચીને ‘કડક અને મક્કમ જવાબી પગલાં’ લેવા પડશે.
વેપાર અને પ્રવાસન પર અસર
આ વિવાદને કારણે જાપાનની અર્થવ્યવસ્થાને મોટો ફટકો પડ્યો છે. ટોક્યો સ્થિત ટૂર ઓપરેટર ઈસ્ટ જાપાન ઈન્ટરનેશનલ ટ્રાવેલ સર્વિસે વર્ષના બાકીના સમય માટે તેની બુકિંગમાંથી 80% ગુમાવી દીધી છે. કંપનીના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ યૂ જિનસિને તેને ‘મોટી ખોટ’ ગણાવી છે. એટલું જ નહીં, એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ચીનના આ નિર્ણયને કારણે જાપાનના ટૂરિઝમ અને રિટેલ સેક્ટરના શેરમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. નોંધનીય છે કે ચીનના પ્રવાસીઓ જાપાનમાં સૌથી મોટો વિદેશી પ્રવાસી સમૂહ છે, જે જાપાનના જીડીપીમાં લગભગ 7 ટકા યોગદાન આપે છે. તે જ સમયે, નિષ્ણાતો કહે છે કે ચીન પહેલાની જેમ (ઓસ્ટ્રેલિયા, દક્ષિણ કોરિયા સાથેના વિવાદોમાં) વેપારને હથિયાર બનાવી શકે છે.
