મિડલ ઈસ્ટમાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે વિશ્વમાં ઓઈલ સપ્લાયને લઈને ચિંતા વધી ગઈ છે. ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેણે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ, વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક, આગામી આદેશ સુધી બંધ કરી દીધું છે.
ઈરાનનું કહેવું છે કે એક જહાજ નિર્ધારિત દરિયાઈ માર્ગથી દૂર જઈ રહ્યું હતું અને તેણે તેની ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ પણ બંધ કરી દીધી હતી. આ પછી જહાજને રોકી દેવામાં આવ્યું હતું.
જહાજોને ચેતવણી આપવામાં આવી છે
ઈરાનના નૌકાદળના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (આઈઆરજીસી)ના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલાક અન્ય જહાજો પણ પરવાનગી વિના માર્ગ પરથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. તેને તેનો રૂટ બદલવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તેણે સૂચનાઓનું પાલન કર્યું ન હતું. આ પછી ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો.
ઈરાને અમેરિકાને ચેતવણી પણ આપી છે કે જો તેની વિરુદ્ધ કોઈ નવું સૈન્ય પગલું લેવામાં આવશે તો તેને જડબાતોડ જવાબ આપવામાં આવશે. ઈરાને કહ્યું છે કે જો જરૂર પડી તો ક્ષેત્રમાં હાજર દુશ્મન દેશોના સૈન્ય ઠેકાણાઓને પણ નિશાન બનાવી શકાય છે.
શું છે અમેરિકાની માંગ?
અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ઈરાન ખાતરી આપે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજોને કોઈ ખતરો નહીં હોય. અમેરિકાની માંગ છે કે તમામ જહાજોને કોઈપણ પ્રતિબંધ વિના અને કોઈપણ વધારાના શુલ્ક વિના આ માર્ગ પરથી પસાર થવા દેવામાં આવે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે તણાવ છતાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત ચાલુ છે. જો કે, તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અગાઉ જે યુદ્ધવિરામ હતો તે હવે સમાપ્ત થઈ ગયો છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની શા માટે આટલી મહત્વપૂર્ણ છે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ વિશ્વની સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક છે. યુદ્ધ પહેલા, વિશ્વના લગભગ 20 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ આ માર્ગ દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવતું હતું.
જો આ રસ્તો લાંબો સમય બંધ રહેશે તો તેલ પુરવઠા પર મોટી અસર પડી શકે છે. તેનાથી ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં વધારો થઈ શકે છે અને તેની સીધી અસર પેટ્રોલ, ડીઝલ, ગેસ, હવાઈ મુસાફરી અને માલવાહક પરિવહન પર પડી શકે છે.
તેલ મોંઘુ થવાને કારણે સામાન્ય લોકોના રોજીંદા ખર્ચમાં પણ વધારો થઈ શકે છે અને સમગ્ર વિશ્વમાં મોંઘવારી વધવાનો ભય છે.
શું મંત્રણા દ્વારા કોઈ રસ્તો નીકળશે?
હાલમાં તે સ્પષ્ટ નથી કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેટલો સમય બંધ રહેશે. હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર ઈરાન, અમેરિકા અને અન્ય દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી વાતચીત પર છે.
જો મંત્રણા દ્વારા ઉકેલ મળે તો આ મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ ફરી ખોલી શકાય અને તેલ બજારને રાહત મળી શકે.
આ પણ વાંચો-અમેરિકા ઈરાન સંઘર્ષઃ ઈરાને હોર્મુઝ બંધ કરી દીધું, અમેરિકાએ ઝડપી હુમલો કર્યો, અનેક સૈન્ય મથકો નષ્ટ કર્યા
