સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને તુર્કી વચ્ચે તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલ મક્કા સંયુક્ત સંરક્ષણ કરાર તેના પ્રથમ મોટા પરીક્ષણમાં નિષ્ફળ જતો હોય તેવું લાગે છે. ઈરાન સમર્થિત યમનના હુથી બળવાખોરોએ સાઉદી અરેબિયાના જાઝાનમાં અરામકો રિફાઈનરી પર ડ્રોન વડે હુમલો કર્યો હતો. પરંતુ આ નવા રચાયેલા જોડાણ, જેણે ‘એક પર હુમલો, ત્રણેય પર હુમલો’ કરવાનો દાવો કર્યો હતો, તેણે ન તો કોઈ લશ્કરી જવાબી કાર્યવાહી કરી કે ન તો હુમલા અંગે કોઈ ધમકી આપી.
હુમલા બાદ પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ મૌન સેવ્યું હતું
આ સૈન્ય જોડાણની વાસ્તવિકતા ‘ધ જેરુસલેમ પોસ્ટ’ના તાજેતરના વિશ્લેષણમાં સામે આવી છે. સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન, તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન અને પાકિસ્તાનના પીએમ શહેબાઝ શરીફે શુક્રવારે મક્કામાં કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કરારને ‘ઈસ્લામિક દેશોનો નાટો’ પણ કહેવામાં આવી રહ્યો છે. કરારના માત્ર 48 કલાક પછી, હુથી બળવાખોરોએ રવિવારે સવારે જાઝાન રિફાઇનરીને નિશાન બનાવ્યું.
હૌતી સૈન્યના પ્રવક્તા યાહ્યા સરીએ જણાવ્યું હતું કે સાઉદી અરેબિયાના સાદા અને હજ્જાહ પ્રાંતમાં ડ્રોન ઓપરેશનના જવાબમાં આ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. સાઉદી એનર્જી મિનિસ્ટ્રીએ પણ રિફાઈનરીમાં આગ લાગી હોવાની પુષ્ટિ કરી હતી, જે બાદમાં ઓલવાઈ ગઈ હતી.
કરારના દાવાઓ પર પ્રશ્નો
મક્કા કરારમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે કોઈપણ એક દેશ પર સશસ્ત્ર હુમલો ત્રણેય દેશો પર હુમલો માનવામાં આવશે. આ હોવા છતાં, જાઝાન હુમલા પછી ન તો તુર્કીએ અને ન તો પાકિસ્તાને પ્રતિક્રિયા આપી. આનાથી વાસ્તવિક સંકટમાં આ કરાર કેવી રીતે કામ કરશે તેના પર મોટા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.
