ભારતમાં વિદેશી ફંડિંગ સંબંધિત FCRA સુધારા બિલને લઈને ચાલી રહેલો વિવાદ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પહોંચી ગયો છે. એક અમેરિકન સાંસદ આ બિલને લઈને ગુસ્સે છે. અમેરિકન સાંસદે તો ત્યાં સુધી કહ્યું છે કે આનાથી ભારત અને અમેરિકાના સંબંધો બગડી શકે છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ પહેલા કેન્દ્ર સરકાર આ બિલને જલ્દી જ સંસદમાંથી પસાર કરાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આ કાયદામાં સુધારો કરવાનો હેતુ ભંડોળમાં પારદર્શિતા લાવવાનો અને વિદેશી ભંડોળના ઉપયોગમાં વધુ જવાબદારી સ્થાપિત કરવાનો છે.
યુએસ કોંગ્રેસમેન રિલે મૂરે આ પ્રસ્તાવિત સુધારાની આકરી ટીકા કરી છે અને તેને ખ્રિસ્તીઓ પર સીધો હુમલો ગણાવ્યો છે. રિલે મૂરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર ભારતમાં ખ્રિસ્તીઓના ઈતિહાસને ટાંકીને બિલનો વિરોધ કર્યો હતો. મૂરેએ કહ્યું, “ઈસુ ખ્રિસ્તના થોડા દાયકા પછી સેન્ટ થોમસ મલબાર કિનારે આવ્યા ત્યારથી ખ્રિસ્તીઓ ભારતમાં વસવાટ કરી રહ્યા છે. લાંબો ખ્રિસ્તી ઈતિહાસ હોવા છતાં, ભારતની સંસદ FCRA નિયમોમાં સુધારો કરવા માટે સરકારને ચર્ચો અને સખાવતી સંસ્થાઓને નિયંત્રિત કરવાનો માર્ગ આપવા વિચારી રહી છે.” રિલે મૂરે વધુમાં કહ્યું કે જો ઈન્ડિયા બિલ આગળ વધે છે તો તે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
FCRA બિલ શું છે?
ઉલ્લેખનીય છે કે વિવાદાસ્પદ ‘ફોરેન કોન્ટ્રીબ્યુશન (રેગ્યુલેશન) એમેન્ડમેન્ટ બિલ’ એટલે કે FCRA બિલ સંસદના બજેટ સત્ર દરમિયાન લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. હવે તેને સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં વિચારણા માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે. તમને જણાવી દઈએ કે એફસીઆરએ કાયદા હેઠળ, બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (એનજીઓ), ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ, શૈક્ષણિક અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ દ્વારા વિદેશી દેશોમાંથી મળેલા દાનને નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.
વર્તમાન નિયમો અનુસાર, કોઈપણ સંસ્થાને વિદેશી દાન મેળવવા માટે, ગૃહ મંત્રાલયમાં નોંધણી જરૂરી છે. આ લાયસન્સ પણ દર 5 વર્ષે રિન્યુ કરાવવું પડે છે. આંકડાઓની વાત કરીએ તો, 15 જુલાઈ, 2026 સુધી ભારતમાં 14,449 સક્રિય FCRA નોંધાયા હતા. 2019 અને 2022 ની વચ્ચે, આ સંસ્થાઓને 55,741 કરોડ રૂપિયાનું વિદેશી દાન મળ્યું હતું.
સુધારામાં શું પ્રસ્તાવિત છે?
નવા સંસાધન હેઠળ કેટલાક મોટા ફેરફારો વિશે વાત કરતા, કેન્દ્ર સરકાર હવે એક અધિકારીની નિમણૂક કરશે. જો કોઈ સંસ્થાનું FCRA રજીસ્ટ્રેશન રદ કરવામાં આવે અથવા તેનું નવીકરણ કરવામાં ન આવે, તો આ અધિકારી વિદેશી દાન અને તેમાંથી મેળવેલી સંપત્તિનું સંચાલન સંભાળી શકશે.
