પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિતિ ઝડપથી બગડી રહી છે. અમેરિકન સેનાએ ગુરુવારે રાત્રે સતત 13મી રાતે ઈરાન પર હવાઈ હુમલો કર્યો. યમનના ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરોએ લાલ સમુદ્રમાં સાઉદી અરેબિયાના બે ઓઈલ ટેન્કરો પર હુમલો કરવાનો દાવો કર્યો છે ત્યારે આ હુમલાઓ થયા છે. આ વિકાસથી ઈરાન સાથે સંબંધિત સંઘર્ષ વધુ વ્યાપક બનવાની સંભાવના વધી ગઈ છે. બીજી તરફ, ગુરુવારે જ, પાકિસ્તાને ચેતવણી આપી હતી કે જો લાલ સમુદ્રમાં તેના ધ્વજબંધ જહાજો અથવા દરિયાઈ હિતોની વિરુદ્ધ કોઈ પ્રતિકૂળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે, તો તે તેને તેની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ‘ગંભીર ખતરો’ ગણશે અને વળતી કાર્યવાહી કરશે.
દરમિયાન, પાકિસ્તાન અને તેના આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર વિશે એક સનસનીખેજ ઘટસ્ફોટ પ્રકાશમાં આવ્યો છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિના કોરિડોરમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, જનરલ મુનીરે ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ચીફ અહેમદ વાહિદી સાથે ‘ગુપ્ત તેલ ડીલ’ કરી છે. આ કોઈ સામાન્ય કરાર નથી, પરંતુ એક ખાનગી તેલ સાહસ છે જેના દ્વારા ઈરાનની ખંડણીના બદલામાં સાઉદી અરેબિયાની સુરક્ષા આપવામાં આવી છે. વાસ્તવમાં પાકિસ્તાન ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે વધતી દુશ્મનાવટની ત્રિપુટીમાં ફસાઈ ગયું છે. એક તરફ, તે ઈરાન સાથે તેની આસ્થા અને મધ્યસ્થી ધર્મ જાળવી રાખવા માંગે છે, તો બીજી તરફ તે સાઉદી અરેબિયાના નાણાંના સ્ત્રોતને પણ બચાવવા માંગે છે.
માર્ચના અંતમાં આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા
ટાઈમ્સ ઓફ ઈઝરાયેલના અહેવાલમાં આ બાબતની જાણકારી ધરાવતા ત્રણ અધિકારીઓને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે આસીમ મુનીરે આઈઆરજીસી ચીફ વાહિદી સાથે મળીને ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે તેલ પરિવહન માટે સંયુક્ત સાહસનો ઉપયોગ કરીને કરાર કર્યો હતો. આ કરાર હેઠળ ઈરાન સાઉદી અરેબિયા પર હુમલા રોકવા માટે રાજી થઈ ગયું છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે મુનીર દ્વારા મધ્યસ્થી કરાયેલ કરાર માર્ચના અંતમાં થયો હતો, જ્યારે ઈરાન સામે યુએસ-ઈઝરાયેલ યુદ્ધ હજુ શરૂઆતના અઠવાડિયામાં હતું. આ ત્રણ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, યુદ્ધના પહેલા મહિનામાં ઈરાને ક્ષેત્રના અન્ય દેશોની સાથે સાઉદી અરેબિયા પર અનેક હુમલા કર્યા હતા, પરંતુ સમજૂતી બાદ સાઉદી અરેબિયા પર હુમલા લગભગ બંધ થઈ ગયા હતા.
સેનાપતિઓનો અંગત વ્યવસાય અને સાઉદીની સુરક્ષા
અહેવાલ મુજબ, મુનીર અને વાહિદીએ એક સંયુક્ત સાહસ બનાવ્યું છે જે પાકિસ્તાન દ્વારા ‘ઓફ-ધ-બુક’ (અઘોષિત) ઈરાની તેલની નિકાસ કરે છે. આ કાળા કારોબારના બદલામાં ઈરાને સાઉદી અરેબિયા પર તેના હુમલા રોકવાનું વચન આપ્યું છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે મુનીર અને વાહિદી બંને વ્યક્તિગત રીતે આ ડીલમાંથી જંગી નફો કમાઈ રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે શું પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ દેશની રક્ષાના નામે પોતાની તિજોરી ભરી રહ્યા છે?
સાઉદી અરેબિયાને ‘દેવાદાર’ બનાવવાનું ષડયંત્ર?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ડીલ પાછળ મુનીરનો ઊંડો પ્રભાવ છે. તે સાઉદી અરેબિયાને પાકિસ્તાન પર એટલું નિર્ભર અને દેવાદાર બનાવવા માંગે છે કે રિયાદને સંપૂર્ણપણે ઈસ્લામાબાદના આદેશોનું પાલન કરવાની ફરજ પડશે. પાકિસ્તાને સાઉદી અરેબિયા સાથે સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેના હેઠળ તેના હજારો સૈનિકો ત્યાં તૈનાત છે અને અબજો ડોલરની કમાણી કરે છે. હવે આ ગુપ્ત કરાર દ્વારા મુનીરે સાઉદી સુરક્ષાને પોતાના ‘ખાનગી વ્યવસાય’ની ઢાલ બનાવી દીધી છે.
