સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે કહ્યું હતું કે કોર્ટ એ યુદ્ધનું મેદાન નથી જ્યાં દંપતી લડતા રહી શકે અને તેમની ફરિયાદોના સમાધાન માટે કોર્ટનો સમય બગાડે. સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે ઝઘડા કરનારા યુગલોને તેમની ફરિયાદોના સમાધાન માટે અદાલતોને યુદ્ધના મેદાનમાં ફેરવીને સિસ્ટમને વિક્ષેપિત કરવાની મંજૂરી આપી શકાય નહીં. કોર્ટે કહ્યું કે તેઓએ વિવાદના વહેલા નિરાકરણ માટે મધ્યસ્થીનો માર્ગ અપનાવવો જોઈએ, કારણ કે કોર્ટમાં આક્ષેપો અને પ્રતિ-આક્ષેપો વિવાદને વધુ વેગ આપે છે.
જસ્ટિસ રાજેશ બિંદલ અને જસ્ટિસ મનમોહનની ખંડપીઠે એક દંપતિ વચ્ચેના લગ્નને તોડતી વખતે આ અવલોકનો કર્યા હતા. આ દંપતી માત્ર 65 દિવસ માટે સાથે રહ્યા હતા અને એક દાયકા કરતા વધુ સમયથી અલગ રહેતા હતા. લગ્નમાં સમાધાન માટે કોઈ અવકાશ ન જોઈને, સુપ્રીમ કોર્ટે બંધારણની કલમ 142 હેઠળ તેની સત્તાનો ઉપયોગ કરીને લગ્નને વિસર્જન કર્યું.
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે, “લડતા યુગલોને કોર્ટને યુદ્ધનું મેદાન બનાવીને અને વ્યવસ્થાને ખોરવીને તેમના વિવાદોનું સમાધાન કરવાની મંજૂરી આપી શકાય નહીં.” જો બંને વચ્ચે કોઈ સમાધાન ન થાય, તો વિવાદોના ઝડપી નિરાકરણ માટે પદ્ધતિઓ ઉપલબ્ધ છે.” બેન્ચે કહ્યું, ”મધ્યસ્થી પ્રક્રિયા ટ્રાયલ કાર્યવાહી શરૂ થયા પહેલા અને પછી પણ અપનાવી શકાય છે. જ્યારે પક્ષકારો એકબીજા સામે મુકદ્દમા શરૂ કરે છે, ખાસ કરીને ફોજદારી બાબતોમાં, સમાધાનનો અવકાશ ઘટે છે, પરંતુ આને નકારી શકાય નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે પણ વૈવાહિક વિવાદમાં પક્ષકારો વચ્ચે મતભેદ થાય છે, ત્યારે બીજા પક્ષને પાઠ ભણાવવાની તૈયારીઓ શરૂ થાય છે. “પુરાવા એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં બનાવટી પણ બનાવવામાં આવે છે, જે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં વધુ સામાન્ય બની ગયું છે,” બેન્ચે કહ્યું. ખોટા આક્ષેપો કરવા સામાન્ય બાબત છે. કોઈપણ વૈવાહિક વિવાદની સમાજના માળખા પર તાત્કાલિક અસર થતી હોવાથી, પક્ષકારો કઠોર અને હઠીલા વલણ અપનાવે તે પહેલાં તેને વહેલામાં વહેલી તકે ઉકેલવા માટેના તમામ પ્રયાસો કરવા તમામ સંબંધિતોની ફરજ છે.”
કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે બાળક કે બાળકોના જન્મ પછી સમસ્યા વધુ ગંભીર બની જાય છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે ઘણી વખત બાળક ઝઘડતા પક્ષો વચ્ચે વિવાદનું કારણ બની જાય છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે બદલાતા સમયમાં, વૈવાહિક દાવાઓમાં અનેકગણો વધારો થયો છે અને પક્ષકારોના પરિવારના સભ્યો સહિત સામેલ તમામ વ્યક્તિઓની ફરજ છે કે તેઓ કોઈપણ સિવિલ અથવા ફોજદારી કાર્યવાહી શરૂ થાય તે પહેલાં વિવાદોને ઉકેલવા માટે તેમના શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો કરે.
