વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. વોશિંગ્ટન સ્થિત ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઈન્ટરનેશનલ ફાઈનાન્સ (IIF)ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, 2025ના અંત સુધીમાં વિશ્વનું કુલ દેવું રેકોર્ડ $348 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાની તૈયારીમાં છે. આ વૃદ્ધિ કોવિડ-19 રોગચાળા પછીની સૌથી ઝડપી માનવામાં આવે છે, જેમાં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ અને ચીને સૌથી વધુ યોગદાન આપ્યું છે. રિપોર્ટ અનુસાર, અમેરિકા અને ચીન દ્વારા ઝડપી દેવાના વધારાને કારણે માત્ર એક વર્ષમાં વૈશ્વિક દેવામાં લગભગ 29 ટ્રિલિયન ડોલરનું નવું દેવું ઉમેરાયું છે. આમાં 10 ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુનું સરકારી ઉધાર સામેલ હતું. યુ.એસ., ચીન અને યુરો ઝોને મળીને કુલ ઋણ વૃદ્ધિમાં લગભગ ત્રણ ચતુર્થાંશનો ઉમેરો કર્યો છે અને વૈશ્વિક નાણાકીય સંતુલન પર વધુ દબાણ ઉમેર્યું છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI), ઉર્જા સુરક્ષા, ક્લાઈમેટ ચેન્જનો સામનો કરવા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં જંગી રોકાણને કારણે દેવું ઝડપથી વધી રહ્યું છે. આ “કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર સુપરસાઈકલ” આવનારા વર્ષોમાં દેવું વૃદ્ધિનું મુખ્ય પ્રેરક બની રહેશે. આ રિપોર્ટ ચીનની સ્થિતિ પર વિશેષ ધ્યાન આપે છે, જ્યાં સરકારી દેવું જીડીપીના 88.4% થી વધીને 96.8% થઈ ગયું છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વૈશ્વિક જાહેર દેવાના એક તૃતીયાંશથી વધુ માટે એકલું અમેરિકા જવાબદાર છે. આ યાદીમાં બીજા સ્થાને ચીન છે, જેનું સરકારી દેવું લગભગ 18.68 ટ્રિલિયન ડોલર છે.
યુએસ દેવું 2031 સુધીમાં જીડીપીના 140% સુધી પહોંચી શકે છે
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ આંકડો અમેરિકામાં પણ વધારે છે, જે જીડીપીના 122%થી ઉપર ગયો છે. આ સિવાય ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) એ પણ ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકાનું વધતું જાહેર દેવું વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિરતા માટે ગંભીર જોખમ બની શકે છે. IMF અનુસાર, જો આ વલણ ચાલુ રહેશે, તો 2031 સુધીમાં અમેરિકાનું દેવું જીડીપીના 140% સુધી પહોંચી શકે છે. સંસ્થાએ યુએસ સરકારને તાત્કાલિક અને નક્કર નાણાકીય એકત્રીકરણ લાગુ કરવાની સલાહ આપી છે.
