યુએસ ઈરાન વાતચીત: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રવિવારે સ્વિત્ઝર્લેન્ડમાં શરૂ થયેલી શાંતિ વાટાઘાટોના પ્રથમ રાઉન્ડ દરમિયાન અચાનક તણાવ વધી ગયો હતો. આ વાતચીત લગભગ 80 મિનિટ સુધી ચાલી હતી, પરંતુ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળ થોડા સમય માટે બેઠક છોડીને ચાલ્યું ગયું હતું. જો કે, ઈરાને સ્પષ્ટતા કરી હતી કે વાટાઘાટો સમાપ્ત થઈ નથી, પરંતુ માત્ર અસ્થાયી રૂપે અટકાવવામાં આવી છે.
વાટાઘાટોમાં કોણે ભાગ લીધો?
યુએસ તરફથી વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વેન્સ હાજર હતા, જ્યારે ઈરાનનું પ્રતિનિધિત્વ સંસદના સ્પીકર અને મુખ્ય વાટાઘાટકાર મોહમ્મદ બાગેર ગાલિબાફ અને વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ કર્યું હતું. બંને દેશો વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલી વચગાળાની સમજૂતી બાદ આ બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
બેઠક પહેલા ગાલિબાફ કતાર અને પાકિસ્તાનના પ્રતિનિધિઓને પણ મળ્યા હતા. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં પાકિસ્તાન મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
અમેરિકા પર શરતો પૂરી ન કરવાનો આરોપ
વાતચીત શરૂ થાય તે પહેલા ઈરાને કહ્યું કે અમેરિકાએ પહેલા સમજૂતીની શરતોનું પાલન કરવું જોઈએ. ઈરાનનો આરોપ છે કે લેબનોનમાં ઈઝરાયેલની સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવામાં અમેરિકા હજુ સુધી સફળ નથી થયું.
ઈરાની પક્ષનું કહેવું છે કે સમજૂતીની પહેલી શરત તમામ મોરચે યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવાની હતી, જેને અમેરિકા પૂરી કરી શક્યું નથી.
કયા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ?
પ્રથમ રાઉન્ડની બેઠકમાં લેબનોનની સ્થિતિ, ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા આર્થિક પ્રતિબંધોમાંથી રાહત અને વિદેશમાં ફસાયેલી ઈરાની સંપત્તિઓને પરત કરવા જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી.
ઈરાને દાવો કર્યો હતો કે તેના તેલની નિકાસ પર લાદવામાં આવેલા નિયંત્રણોમાં રાહત આપવા માટે પ્રારંભિક ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. કતારની મદદથી ઈરાનની ફ્રીઝ કરેલી સંપત્તિઓને મુક્ત કરવા પર પણ વાતચીત થઈ હતી.
ટ્રમ્પના નિવેદનને કારણે વિવાદ વધ્યો
મીટિંગ દરમિયાન તણાવ વધી ગયો જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાનને લેબનોનમાં તેના સમર્થક જૂથોની ગતિવિધિઓ બંધ કરવાની ચેતવણી આપી. ટ્રમ્પે કહ્યું કે જો ઈરાન પરિસ્થિતિને સંભાળશે નહીં તો તેને ગંભીર પરિણામો ભોગવવા પડી શકે છે.
તેમના નિવેદનથી ઈરાની પ્રતિનિધિ મંડળ ગુસ્સે થઈ ગયું અને થોડીવાર માટે બેઠક છોડીને ચાલ્યું ગયું. બાદમાં ગાલિબાફે કહ્યું કે અમેરિકાએ પોતાના નિવેદનોમાં સંયમ રાખવો જોઈએ અને ઈરાન કોઈપણ પરિસ્થિતિનો જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે.
આગળ પણ વાતચીત ચાલુ રહેશે
યુએસ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વેન્સે કહ્યું કે આવી સંવેદનશીલ મંત્રણામાં મતભેદ હોવા સામાન્ય છે અને મંત્રણા આગળ વધી રહી છે.
જો કે, આ વિવાદને કારણે, બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે પ્રસ્તાવિત સંયુક્ત ફોટો અને હેન્ડશેક કાર્યક્રમ રદ કરવામાં આવ્યો હતો.
લેબનોનમાં હાલમાં સ્થિતિ શાંત છે, પરંતુ ઇઝરાયલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દક્ષિણ લેબનોનમાં બનાવવામાં આવેલી સુરક્ષા પટ્ટી હટાવવાની કોઇ યોજના નથી.
