મુસ્લિમ પર્સનલ લો હેઠળ તલાક-એ-હસન કેસમાં અભૂતપૂર્વ પગલામાં, ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે પતિ દ્વારા છૂટાછેડાના બે પ્રયાસો પર રોક લગાવી દીધી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે આ મામલો મધ્યસ્થી માટે મોકલ્યો છે, જેથી વૈવાહિક વિવાદનો સૌહાર્દપૂર્ણ ઉકેલ શોધી શકાય. 2022માં પહેલીવાર તલાક-એ-હસન આપ્યા બાદ પતિએ બીજા લગ્ન કર્યા હોવાની વાત બહાર આવ્યા બાદ આ દિશા સામે આવી છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્ત અને ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચ સમક્ષ વરિષ્ઠ વકીલ રિઝવાન અહેમદ અને પતિ યુસુફ નકી સાથે મહિલા બેનઝીર હીના માટે એમઆર શમશાદે હાજર રહીને શરિયત અને મુસ્લિમ અંગત કાયદાના વિરોધાભાસી અર્થઘટન રજૂ કર્યા. આ હોવા છતાં, બેંચ બંને પક્ષોને વાટાઘાટો દ્વારા ઉકેલ શોધવા માટે સમજાવવામાં સફળ રહી.
કેસ 2022 માં શરૂ થયો જ્યારે વકીલ પતિએ પ્રથમ તલાક-એ-હસનની પ્રક્રિયા અપનાવી, એક મહિનાના અંતરાલમાં ત્રણ વખત છૂટાછેડાની વાત કહી. બેનઝીર હીનાએ તલાક-એ-હસનની માન્યતાને સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પડકારી હતી. હીનાએ દલીલ કરી હતી કે આ પ્રક્રિયા મુસ્લિમ મહિલાઓને નિરાધાર બનાવે છે કારણ કે ભરણપોષણની કોઈ જોગવાઈ નથી.
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે તેના પતિના વકીલ દ્વારા તેના પર તલાકનો ખત આપવામાં આવ્યો હતો. હીનાએ કોર્ટને જણાવ્યું કે મુસ્લિમ પર્સનલ લો હેઠળ તેની પાસે છૂટાછેડાનું માન્ય પ્રમાણપત્ર ન હોવાથી તે ફરીથી લગ્ન કરી શકે નહીં. તે જ સમયે, પતિના વકીલ શમશાદે દાવો કર્યો હતો કે તેમના અસીલે માન્ય તલાક આપ્યા હતા, જેને મહિલાના વકીલ અહેમદે નકારી કાઢ્યા હતા અને બીજા તલાકની પ્રક્રિયાને ગેરકાયદેસર ગણાવી હતી.
ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશની દેખરેખ હેઠળ મધ્યસ્થી
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં લેતા, બેન્ચે કહ્યું, “વૈવાહિક વિવાદોના સૌહાર્દપૂર્ણ ઉકેલ માટે મધ્યસ્થીનો આશરો લેવો અને તલાક-એ-હસનની માન્યતાની તપાસ કરવી અત્યંત જરૂરી છે.” કોર્ટે આ મામલો મધ્યસ્થતા માટે સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ જજ કુરિયન જોસેફને મોકલી આપ્યો છે. આકસ્મિક રીતે, જસ્ટિસ જોસેફ પાંચ જજોની બંધારણીય બેંચનો ભાગ હતા જેણે 22 ઓગસ્ટ, 2017ના રોજ શાયરા બાનો કેસમાં ‘તત્કાલ ટ્રિપલ તલાક’ (તલાક-એ-બિદ્દત)ને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી હતી.
