ડ્યુરન્ડ લાઇન એ અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની 2640 કિમી લાંબી સરહદ રેખા છે, જેનું નામ બ્રિટિશ રાજદ્વારી સર મોર્ટિમર ડ્યુરાન્ડના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. તેની સ્થાપના 1893 માં બ્રિટિશ ભારત અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેના કરાર હેઠળ કરવામાં આવી હતી. આ રેખા પશ્તુન જાતિઓના પરંપરાગત પ્રદેશોને વિભાજિત કરે છે, જે બંને દેશોમાં રહે છે. જો કે, અફઘાનિસ્તાન આ રેખાને ઔપચારિક સરહદ તરીકે સ્વીકારતું નથી, કારણ કે તે બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદ દરમિયાન લાદવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અફઘાનિસ્તાન દ્વારા ડ્યુરન્ડ લાઇનને નકારી કાઢવાના મુખ્ય કારણો ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક છે. અફઘાન સરકાર માને છે કે અફઘાન અમીર અબ્દુર રહેમાન ખાન પર બ્રિટિશ દબાણ હેઠળ આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આનાથી પશ્તુન સમુદાયનું એકીકરણ તૂટી જાય છે. પશ્તુન લોકો આ પ્રદેશમાં બહુમતી છે અને તેમની સાંસ્કૃતિક અને વંશીય એકતા વિરુદ્ધની રેખાને માને છે. વધુમાં, અફઘાનિસ્તાન દાવો કરે છે કે કરાર ફક્ત 100 વર્ષ માટે હતો, જે 1993 માં સમાપ્ત થયો હતો.
સરહદ પર વાડ કરવાનો પ્રયાસ
બીજી તરફ, પાકિસ્તાન ડ્યુરન્ડ લાઇનને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ તરીકે ઓળખે છે અને તેને પોતાની સાર્વભૌમત્વનો ભાગ માને છે. આ લાઇનને કારણે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ સતત રહે છે. ખાસ કરીને સરહદ પર દાણચોરી, આતંકવાદ અને ગેરકાયદેસર હિલચાલને લઈને. પાકિસ્તાને તાજેતરના વર્ષોમાં સરહદ પર વાડ બનાવવા અને સૈન્ય ચોકીઓ સ્થાપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જેનો અફઘાનિસ્તાને સખત વિરોધ કર્યો છે. આ વિવાદ પ્રાદેશિક સ્થિરતાને અસર કરે છે અને બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસના અભાવને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
અફઘાનિસ્તાન સરહદે 1200 વખત ઉલ્લંઘન કર્યું છે
છેલ્લા ચાર વર્ષમાં પાકિસ્તાની સેનાએ અફઘાનિસ્તાનની સરહદનું 1200થી વધુ વખત અને તેના એરસ્પેસનું 710 વખત ઉલ્લંઘન કર્યું છે. અફઘાન સૂત્રોએ આ દાવો કર્યો છે. સરહદી વિવાદને કારણે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો વધુ વણસ્યા છે. ગયા અઠવાડિયે કાબુલ પર પાકિસ્તાની હવાઈ હુમલા બાદ સૈન્ય અથડામણ થઈ હતી. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ઘણા વર્ષોની ધીરજ અને સંયમ પછી, અફઘાનિસ્તાને 11 ઓક્ટોબરના રોજ ડ્યુરન્ડ લાઇન પર પાકિસ્તાની સૈન્યની ચોકીઓ સામે જવાબી લશ્કરી કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી. તેણે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ તેના આત્મરક્ષણના અધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
