30 માર્ચ 2026, આજનો સુવિચાર: ‘સફળતા માત્ર સખત મહેનતથી નથી મળતી, પરંતુ યોગ્ય સમયે યોગ્ય સમજણથી પ્રાપ્ત થાય છે.’
આચાર્ય ચાણક્ય તેમની નીતિમાં વારંવાર આ વાતનું પુનરાવર્તન કરે છે કે વિચાર્યા વિના કરેલા કાર્યો ઘણીવાર નુકસાનનું કારણ બને છે. ચાણક્ય નીતિના ચોથા અધ્યાયના 18મા શ્લોકમાં તેમણે છ મહત્વની બાબતોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યક્તિ ધનવાન અને સફળ બની શકે છે. આવો જાણીએ ચાણક્યના આ શ્લોકમાં છુપાયેલું અસલી રહસ્ય શું છે.
કા: કાલઃ કનિ મિત્રાનિ કો દેશઃ કૌ વ્યાગમઃ।
કસ્યાદમ્ કા ચ મે શક્તિતિરિતિ ચિન્ત્યા મુહુર્મુન્હુઃ ।
સમયની વિરુદ્ધ ન જાઓ
આચાર્ય ચાણક્ય કહે છે કે જે વ્યક્તિ સમય પ્રમાણે આગળ વધે છે તે ક્યારેય મુશ્કેલીમાં નથી આવતો. જીવનમાં સુખ અને દુ:ખ બંને આવે છે. સુખના સમયે જૂના દુ:ખને ક્યારેય ભૂલશો નહીં અને દુ:ખના સમયે ધીરજ રાખો. ચાણક્યની સલાહ છે કે ‘દુ:ખ આવે ત્યારે આપણે અટકી જઈએ છીએ, જ્યારે સુખ આવે છે ત્યારે આપણે ભટકી જઈએ છીએ.’ માટે સુખમાં અભિમાન ન રાખો અને દુ:ખમાં હિંમત ન હારશો. સમયનો યોગ્ય ઉપયોગ સફળતાનો પાયો નાખે છે.
ક્ષમતા મુજબ કામ કરો
ચાણક્ય નીતિમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે આપણે આપણી ક્ષમતા મુજબ એટલું જ કામ હાથ ધરવું જોઈએ. પૈસા કે કીર્તિના લોભને લીધે પોતાની ક્ષમતા કરતાં વધુ કામ લેવાથી ન તો કામ પૂરું થાય છે અને ન તો આર્થિક લાભ થાય છે. ઊલટું નુકસાન જ થાય છે. તેથી, તમારી ક્ષમતાનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરો અને તે મુજબ લક્ષ્યો નક્કી કરો.
સાચા મિત્રની ઓળખ
ચાણક્યએ મિત્રોની ઓળખનું ખૂબ જ સુંદર ઉદાહરણ આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે જે વ્યક્તિ દરિયામાં પડેલા તમારા આંસુને પણ ઓળખે છે તે સાચો મિત્ર છે. સફળતાના માર્ગ પર ઘણા લોકો મિત્રોના વેશમાં દુશ્મનોના વેશમાં આવે છે. આવા કપટી મિત્રો તમારી બધી મહેનત બગાડી શકે છે. તેથી, મિત્રો પસંદ કરતી વખતે ખૂબ કાળજી રાખો.
સ્થાન અને કાર્યનો ટ્રૅક રાખો
આચાર્ય ચાણક્ય કહે છે કે તમે જ્યાં રહો છો, કામ કરો છો અથવા કોની નીચે કામ કરી રહ્યા છો તે દરેક પ્રવૃત્તિથી તમારે વાકેફ રહેવું જોઈએ. તમારા શહેર, કાર્યસ્થળ અને બોસની અપેક્ષાઓ સમજો. જો તમારા કામથી સંસ્થાને ફાયદો થઈ રહ્યો છે તો તેનાથી તમને પણ ફાયદો થશે. સ્થાન અને કાર્ય વિશે સચોટ માહિતી રાખવાથી સમસ્યાઓનો સામનો કરવાનું સરળ બને છે.
