નવી દિલ્હી, એજન્સી. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાનો રસ્તો સંપૂર્ણપણે સાફ થઈ ગયો છે. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભારત સહિત તમામ એશિયાઈ દેશો માટે આ મોટી રાહત છે, પરંતુ સ્થિતિ સામાન્ય થવામાં અને અર્થવ્યવસ્થાને પાટા પર આવવામાં સમય લાગશે. નોંધનીય છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ બંધ થવાને કારણે છેલ્લા સાડા ત્રણ મહિનામાં સમગ્ર એશિયાઈ અર્થવ્યવસ્થા ખરાબ રીતે પડી ભાંગી છે. ભારતીય રૂપિયો સહિત સમગ્ર એશિયાની કરન્સીમાં ડોલર સામે તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસની અછતને કારણે મોંઘવારી વધી છે. પુરવઠા શૃંખલામાં વિક્ષેપને કારણે ઉદ્યોગો અને વ્યાપાર ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થયા છે. તેનાથી સરકાર અને નિકાસકારો પર ભારે દબાણ સર્જાયું છે.
તે સમય લેશે
નિષ્ણાંતોનું કહેવું છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના કરારના સંપૂર્ણ અમલથી બજારને ચોક્કસપણે તાત્કાલિક લાભ મળશે, પરંતુ અર્થવ્યવસ્થાને રિકવર થવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. તેનું કારણ એ છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ લાંબા સમયથી બંધ છે. ત્યાં યુદ્ધ પહેલાની સ્થિતિને પુનઃસ્થાપિત કરવામાં સમય લાગશે. યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ઉત્પાદનમાં દરરોજ લગભગ 10 મિલિયન બેરલનો ઘટાડો થયો છે. આ સિવાય ગેસના ઉત્પાદનમાં પણ ઘટાડો થયો છે. ખાસ કરીને ઈઝરાયેલ અને ઈરાની હુમલાઓથી ઓઈલ અને ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને થયેલ નુકસાનને રિપેર કરવામાં મહિનાઓ લાગી શકે છે.
ભારત માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ
ભારત તેના 85 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ અને 50 ટકા કુદરતી ગેસની આયાત કરે છે. વિશ્વના લગભગ 20 ટકા તેલ અને ગેસનો પુરવઠો હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે. તેના બંધ થવાને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં તેલ અને ગેસના ભાવમાં વધારો થયો છે. આ અવરોધ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને આયાત જકાત માટે સીધો ખતરો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સ્થિતિ સામાન્ય બની રહી છે અને કાચા તેલની કિંમતો પણ ઘટી રહી છે. તેની કિંમતોમાં $10નો ઘટાડો ભારતના વાર્ષિક આયાત બિલમાં $13-15 બિલિયનનો ઘટાડો કરી શકે છે. ઉપરાંત, પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ સમાપ્ત થવાથી ભારતના ઘણા ક્ષેત્રોને સીધો ફાયદો થઈ શકે છે.
