સોશિયલ મીડિયા પર એક દાવો વાઈરલ થઈ રહ્યો છે કે ભારત સરકાર 500 રૂપિયાની નોટો પર પ્રતિબંધ મૂકવા જઈ રહી છે, જેથી કાળાં નાણાંને રોકી શકાય. આ દાવો એક પોસ્ટથી શરૂ થયો જેમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણની તસવીરો સાથેનો ગ્રાફિક શેર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં લખ્યું હતું કે સરકાર 500 રૂપિયાની નોટો પર પ્રતિબંધ લગાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ પોસ્ટ પ્રિયા પુરોહિત નામના યુઝરે શેર કરી હતી, જેમાં તેણે પૂછ્યું હતું કે ‘કેમ?’ લખીને આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું. આ જોઈને અન્ય ઈન્ટરનેટ યુઝર્સ પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા અને સવાલો પૂછવા લાગ્યા.
પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB)ના ફેક્ટ ચેક યુનિટે આ દાવાને સંપૂર્ણપણે ખોટો જાહેર કર્યો છે. પીઆઈબીએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આવી કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી અને આ માહિતી નકલી છે. આ હકીકત તપાસ X પર પોસ્ટ કરવામાં આવી હતી, જેમાં નકલી ગ્રાફિકને નકલી તરીકે સ્ટેમ્પ કરવામાં આવ્યું છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ખોટી માહિતી સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે, જેના કારણે સામાન્ય લોકોમાં મૂંઝવણ અને ગભરાટ ફેલાય છે. PIBએ લોકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ નાણાકીય નીતિઓ સંબંધિત કોઈપણ માહિતી સત્તાવાર સ્ત્રોતોથી જ મેળવે.
કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવાની જરૂર છે
સરકારે અગાઉ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચલણ નીતિઓની જાહેરાત ફક્ત આરબીઆઈ અને નાણા મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવે છે. લોકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ ફક્ત PIB, RBIની વેબસાઈટ અથવા સરકારી એપ્સ પરથી જ અપડેટ મેળવે. આ ઘટનામાંથી બોધપાઠ લઈને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મે પણ ફેક કન્ટેન્ટ સામે કડક કાર્યવાહી કરવી જોઈએ. PIB જેવી સંસ્થાઓ ફેક ન્યૂઝ સામેની લડાઈમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, પરંતુ કોઈપણ માહિતી શેર કરતા પહેલા તેની સત્યતા તપાસવાની જવાબદારી પણ જનતાની છે. જો આવી અફવાઓ ફેલાતી રહે છે, તો તે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં બિનજરૂરી તણાવ તરફ દોરી શકે છે, જેમ કે 2016 ના નોટબંધી દરમિયાન જોવા મળ્યું હતું.
