એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં, ગૌહાટી હાઈકોર્ટે નેશનલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHIDCL) ને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ-29 ના નિર્માણ દરમિયાન સ્થાનિક જમીન માલિકની મિલકતને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું કે નાગરિકને તેની મિલકતના ફાયદાકારક ઉપયોગથી વંચિત રાખવું તેના મૂળભૂત અધિકારો (કલમ 21 અને 300A)નું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન છે. કોહિમાના રહેવાસી થજાઓ સેખોસે કોર્ટમાં અરજી કરી હતી. તેઓએ આરોપ લગાવ્યો કે NH-29ના ચાર-માર્ગીકરણ દરમિયાન કરવામાં આવેલી ભારે ખોદકામ અને માટી કાપવાના કારણે તેમના વિસ્તારમાં ભૂસ્ખલન શરૂ થયું.
તેઓનો આરોપ છે કે આ કારણે તેમની ત્રણ માળની આરસીસી બિલ્ડીંગ, પિગરી સેન્ટર અને ટેરેસવાળા ખેતરો સંપૂર્ણપણે બિનઉપયોગી બની ગયા છે. બાંધકામ દરમિયાન 80 જેટલા વૃક્ષો કાપવામાં આવ્યા હતા. તેમનો ખાનગી રસ્તો બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હતો અને પરવાનગી વગર ત્યાં કચરો ફેંકવામાં આવ્યો હતો.
જસ્ટિસ મૃદુલ કુમાર કલિતાએ 20 જાન્યુઆરીએ આપેલા પોતાના આદેશમાં NHIDCLની દલીલોને ફગાવી દેતા ઘણા મહત્વના મુદ્દા કર્યા હતા. કોર્ટે કહ્યું કે સંપત્તિનું નુકસાન માત્ર આર્થિક જ નથી પરંતુ આજીવિકાના અધિકાર (કલમ 21) અને સંપત્તિના અધિકાર (કલમ 300A)નું પણ ઉલ્લંઘન છે. અરજદારને વળતર ન આપવું એ સમાનતાના અધિકાર (કલમ 14) ની વિરુદ્ધ છે, કારણ કે અન્ય સમાન અસરગ્રસ્ત જમીન માલિકોને NHIDCL દ્વારા અગાઉથી જ વળતર આપવામાં આવ્યું હતું.
NHIDCLએ દલીલ કરી હતી કે આ માટે કોન્ટ્રાક્ટર કંપની (ગાયત્રી પ્રોજેક્ટ્સ લિમિટેડ) જવાબદાર છે. પરંતુ કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓથોરિટી હોવાને કારણે જવાબદારી NHIDCLની છે. પેમેન્ટ કર્યા પછી તે કોન્ટ્રાક્ટર પાસેથી તેને વસૂલ કરી શકે છે.
3 મહિનાની અંદર ચુકવણીનો ઓર્ડર
કોર્ટે નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરી વળતરનો આદેશ કર્યો છે. 1.16 કરોડની સંપત્તિનું નુકસાન થયું છે. 13.93 લાખની કિંમતના વૃક્ષો કપાયા હતા. કોર્ટે કડક સૂચના આપી છે કે NHIDCL આ રકમ અરજદારને ત્રણ મહિનામાં ચૂકવી દે.
