મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)નું કામ હવે માત્ર ભારત પૂરતું મર્યાદિત રહેશે નહીં, પરંતુ મોટાભાગના લોકશાહી દેશોની ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન સંસ્થાઓ (EMB) એ મતદાર યાદીને શુદ્ધ કરવા માટે સમાન પદ્ધતિ અપનાવવા પર ભાર મૂક્યો છે. ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા આયોજિત ‘લોકશાહી અને ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન’ વિષય પર ત્રણ દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદમાં ભાગ લેવા આવેલા 42 દેશોની ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન સંસ્થાઓ અને 27 દેશોના મિશનના વડાઓએ તેમના દેશોમાં પણ મતદાર યાદીઓને શુદ્ધ કરવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતા સર્વાનુમતે વ્યક્ત કરી હતી.
‘ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ કોન્ફરન્સ ઓન ડેમોક્રેસી એન્ડ ઇલેક્શન મેનેજમેન્ટ’ (IICDEM-2026) ના અંતિમ દિવસે, વિવિધ દેશોની ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન સંસ્થાઓએ ‘શુદ્ધ’ મતદાર યાદીઓ બનાવવા અને દરેક મતદારને ફોટો ઓળખ કાર્ડ આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું નક્કી કર્યું છે.
કોન્ફરન્સના સમાપન સત્રમાં ‘દિલ્હી ઘોષણા 2026’ વાંચતા, ભારતના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારે જણાવ્યું હતું કે સામેલ તમામ ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન સંસ્થાઓએ ચૂંટણી ઢંઢેરાના પાંચ સ્તંભો પર સાથે મળીને કામ કરવાનું વચન આપ્યું છે જે ‘મતદાર યાદીની શુદ્ધતા, ચૂંટણી આચાર, સંશોધન અને પ્રકાશન, ક્ષમતા નિર્માણ અને પ્રશિક્ષણ અને ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ’ સાથે સંબંધિત છે.
તેમણે કહ્યું કે બધાએ સમયાંતરે તેમની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવાનો સંકલ્પ કર્યો અને 3, 4 અને 5 ડિસેમ્બર 2026ના રોજ ઈન્ડિયા ઈન્ટરનેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ડેમોક્રેસી એન્ડ ઈલેક્શન મેનેજમેન્ટ, નવી દિલ્હી ખાતે ફરીથી મળવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જેને બધાએ સ્વીકાર્યો. ભારત મંડપમમાં ત્રણ દિવસ દરમિયાન વિવિધ સત્રોમાં ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા SIR પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. કોન્ફરન્સમાં ભાગ લેનાર તમામ દેશોની ચૂંટણી પ્રબંધન સંસ્થાઓએ આવી પદ્ધતિઓ અપનાવવાનો આગ્રહ કર્યો હતો.
શુદ્ધ મતદાર યાદી એ લોકશાહીનો પાયો છે
સમાપન સત્રમાં જ્ઞાનેશ કુમારે જણાવ્યું હતું કે, કાયદા મુજબ તમામ મતદારોના નામ ધરાવતી શુદ્ધ મતદાર યાદી એ કોઈપણ લોકશાહીનો પાયો છે. સંસ્થાઓએ ચૂંટણીના સરળ અને પારદર્શી સંચાલન માટે તમામ મતદારોને ફોટો ઓળખ કાર્ડ આપવાના પ્રયાસો કરવા જોઈએ.
