શું સમાચાર છે?
લોકસભા સોમવારે રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પર આભાર પ્રસ્તાવ દરમિયાન વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી. ચીની ઘૂસણખોરીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો, જેણે હોબાળો મચાવ્યો. વાસ્તવમાં, કોંગ્રેસના સાંસદે ગૃહમાં ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ મનોજ મુકુંદ નરવણેના અપ્રકાશિત પુસ્તકમાંથી એક અવતરણ વાંચતી વખતે લદ્દાખમાં ચીનની ઘૂસણખોરીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. આ અંગે રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહ અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહ નારાજ થયા હતા. હોબાળા વચ્ચે ગૃહની કાર્યવાહી આવતીકાલ સુધી સ્થગિત કરી દેવામાં આવી હતી.
હંગામો શું હતો?
નરવણેના અપ્રકાશિત પુસ્તકને ટાંકીને રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, “ચાર ચીની ટેન્ક ભારતીય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશી રહી હતી. તેઓ ડોકલામમાં એક પહાડી પર કબજો જમાવી રહ્યા હતા. અને આર્મી ચીફ લખે છે કે ટેન્ક કૈલાશ રેન્જથી થોડાક સો મીટર દૂર હતી.” રાહુલે આટલું કહ્યું કે તરત જ રક્ષા મંત્રી અને ગૃહમંત્રી ઉભા થઈ ગયા અને પુસ્તક અપ્રકાશિત હોવાના આધાર પર નિવેદન આપવાનો ઈન્કાર કરી દીધો. આ પછી હંગામો વધી ગયો.
રાજનાથ સિંહે શું કહ્યું?
રાજનાથ સિંહ ગૃહમાં આનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે તેઓ “અપ્રકાશિત” પુસ્તકમાંથી ટાંકી શકતા નથી અને તેમને ગૃહ સમક્ષ તેની અધિકૃતતા સાબિત કરવા કહ્યું હતું. તેમણે કહ્યું, “વિપક્ષના નેતાને આ વિષય પર બોલવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં… હું ઈચ્છું છું કે લોકસભામાં વિપક્ષ (રાહુલ ગાંધી) જે પુસ્તકનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા છે તે સદન સમક્ષ રજૂ કરે, કારણ કે તેઓ જે પુસ્તકનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા છે તે પ્રકાશિત થયું નથી.”
અમિત શાહે પણ વિરોધ કર્યો હતો
આ દરમિયાન શાહે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધી જે બોલી રહ્યા છે તે એક મેગેઝિનમાં પ્રકાશિત થયું છે અને નરવણેજીએ એવું કંઈ કહ્યું નથી અને મેગેઝિન કંઈપણ લખી શકે છે. તેના પર રાહુલે કહ્યું કે નરવણેજીએ આ બધું કહ્યું છે અને તેમનું પુસ્તક પ્રકાશિત થવા દેવામાં આવ્યું નથી. તેના પર શાહે કહ્યું કે જે પુસ્તક પ્રકાશિત થયું નથી તેનો ઉલ્લેખ કેવી રીતે કરી શકાય?
લોકસભા સ્પીકરે ઘણી વખત વિક્ષેપ પાડ્યો, ગૃહ આવતીકાલ સુધી સ્થગિત
હંગામાની વચ્ચે લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલાએ નિયમોનો હવાલો આપીને રાહુલ ગાંધીને પુસ્તકમાંથી એક અંશો વાંચવા પર રોક લગાવી દીધી હતી, ત્યારબાદ કોંગ્રેસ નેતાએ પોતાના નિવેદનમાં ચીન અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું નામ લીધું હતું. આ પછી રાજનાથ સિંહ, શાહ, કેન્દ્રીય સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુ, નિશિકાંત દુબેએ અટકાવવાનું શરૂ કર્યું. સ્પીકર બિરલાએ નિયમોને ટાંકીને વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. આ હંગામા વચ્ચે સ્પીકરે મંગળવારે સવારે 11 વાગ્યા સુધી લોકસભાની કાર્યવાહી સ્થગિત કરી દીધી હતી.
શાહ અને રાહુલની દલીલ, અખિલેશ યાદવ પણ દરમિયાનગીરી કરે છે
શાહે કહ્યું કે અખબારની ક્લિપિંગ્સ, પુસ્તકો અથવા અન્ય એવી વસ્તુઓ જે અધિકૃત નથી તે ગૃહમાં ટાંકી શકાય નહીં. તેમણે રાહુલ ગાંધીને પુસ્તકનો ઉલ્લેખ કર્યા વિના તેમનું ભાષણ ચાલુ રાખવા વિનંતી કરી હતી. રાહુલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ‘ધ કારવાં’ મેગેઝિનમાં પુસ્તકમાંથી 100 ટકા અધિકૃત અંશો છે. હંગામા વચ્ચે અખિલેશ યાદવે સ્પીકરને રાહુલનું ભાષણ ન રોકવાનો અનુરોધ પણ કર્યો હતો.
શું છે નરવણેનું પુસ્તક, જે રાહુલે ગૃહમાં રજૂ કર્યું?
જનરલ નરવણેએ તેમની આત્મકથા ‘ફોર સ્ટાર્સ ઑફ ડેસ્ટિની’માં ડોકલામ વિવાદ અને ગલવાન ઘાટી દરમિયાન રાજકીય-સૈન્ય સ્તરે થયેલી ઘટનાઓ, નિર્ણયો અને ચર્ચાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. સરકારની પરવાનગીના અભાવે પુસ્તક હજુ પ્રકાશિત થયું નથી. જો કે, પુસ્તકના અંશો અને નરવાણેની વાતચીત ‘ધ કારવાં’ મેગેઝિન દ્વારા ફેબ્રુઆરીના અંકમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવી છે. પુસ્તકમાં નરવણે, વડાપ્રધાન અને રાજનાથ વચ્ચેની વાતચીતનો ઉલ્લેખ છે. રાહુલે ગૃહમાં આ વાત ઉઠાવી હતી.
શું છે ડોકલામ વિવાદ અને ગલવાન ખીણ વિવાદ?
ભારત, ચીન અને ભૂટાનના ત્રિ-કોણીય જંક્શન પર સ્થિત ડોકલામ 2017માં ભારત-ચીન સંઘર્ષનું સ્થળ હતું. અહીં ચીને રોડ બનાવવાનું શરૂ કર્યું હતું, જેના કારણે નાની અથડામણ થઈ હતી. ત્યારબાદ 2020 માં, પૂર્વી લદ્દાખમાં ગલવાન બંને પક્ષો વચ્ચે ઘાતક અથડામણનું સ્થળ બની ગયું હતું, જેમાં તણાવ ખતરનાક રીતે વધી જતાં 20 ભારતીય સૈનિકોના મૃત્યુની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી. આ વિવાદને કારણે ચીન-ભારતના રાજદ્વારી સંબંધોને અસર થઈ હતી, જે ગયા વર્ષે નરમ પડી હતી.
